پایان نامه ارشد درمورد
تاکسونومی، استان فارس، آذربایجان غربی، مورفولوژی پایان نامه ها و مقالات

تیره راش (بلوط یا پیالهداران) در جهان دارای 6 جنس و حدود 600 گونه است. درختان یا درختچههایی یکپایه، خزانکننده یا همیشهسبز هستند. برگها متناوب، ساده، کامل، دندانهدار، کنگرهدار یا دارای لوبهای شانهای، دمبرگدار گوشوارکدار که زودافت و در برخی پایا هستند. گلها یکجنسی و در سنبلههای دمگربه ای مجتمعاند. گلهای نر دارای کاسهای کوچک با تعدادی پرچم و گلهای ماده دارای کاسهای کوچک چسبیده به 3 تا 6 برچه با تمکن محوری و تخمدان زیرین و دارای خامه و کلالههای آزاد هستند. در کنار هر برگک سنبلهی ماده معمولا گلآذین گرزنی شامل 3 گل وجود دارد که گاهی فقط یک گل از آن به رشد خود ادامه میدهد. گلهای ماده را اندامی پیالهای شکل حاصل از تراکم برگکهای فلس مانند محصور میکند که همراه با رشد فندقهها رشد میکند و نقش حفاظت فندقه را بر عهده میگیرد. در هر گل فقط یک برچه میتواند به رشد خود ادامه دهد و به یک فندقه تبدیل شود. گاهی گیاهشناسان گیاهان این تیره را به دلیل داشتن کاسه گل پیالهمانند، که به خصوص در بلوط و شاهبلوط قابل توجه است، پیالهداران نیز میگویند (10و8).

1-3 شرح تاکسونومیک جنس بلوط Quercus
بلوط یکی از متنوعترین جنسها از درختان نواحی معتدل است که بر اساس گفتهی محققان شمار گونههای بلوط بین 300 تا 600 متفاوت است (61). در این جنس سنبله نر به شکل شاتون آویخته و محور آن دارای گلهای منفردی با پوششی متشکل از پنج قطعه در قاعده است که به هم متصل شده و دارای 5 یا تعدادی پرچم است. سنبله ماده معمولاً کمگل است و غالباً فقط به یک گل یا دو گل ختم میشود. بخش پایین هر گل را اجتماعی از فلسها به صورت پیاله محصور میسازد. گلپوش دارای 6 قطعه واقع در دو حلقه است. مادگی زیرین و دارای دو تخمک واژگون بوده و خامه به کلاله سهبخشی منتهی است. میوه بصورت فندقه بزرگی با برونبر چرمی است که قاعدهی آن درون پیالهای مقاوم قرار دارد. مادگی در جریان رشد تمام تخمکهای خود را از دست داده و فقط یکی از آنها به رشد خود ادامه میدهد، بنابراین میوه بلوط یک فندقهای است. بیشتر گونههای بلوط درختان بلند جنگلی با تنههای ضخیم و چوبی سخت و مقاوم هستند. بلوطها گاهی بیشتر از 200 سال عمر میکنند (8). بسیاری از گونههای بلوط دارای هر دو نوع تولید مثل جنسی و غیرجنسی هستند. تولید مثل جنسی از طریق تولید دانه و تولید مثل غیرجنسی از طریق پاجوشهای ریشه صورت میگیرد و افراد حاصل در پاسخ به فاکتورهای اکولوژیکی و ژنتیکی متنوع میشوند (14). ردهبندی بلوط بر اساس ردهبندی کرانکوئیست به صورت زیر میباشد:
Kingdom: Plantae
Division: Magnoliophyta
Class: Magnolipsida
Order: Fagales
Family: Fagaceae
Sub Family: Quercoideae
Genus: Quercus

1-3-1 خصوصیات تاکسونومیک گونه Lindl. Quercus brantii
درختی است که هیچگاه مرتفع نیست (شکل1-3)، حداکثر به ارتفاع 10 متر، با پوست خاکستری، شیاردار، شاخههای جوان با کرکهای زرد نمدی یا نمدی خاکستری شونده، جوانهها تخممرغی به طول 2 تا 5 میلیمتر با فلسهای درشت، کرکدار. برگها در زمستان ریزان، در روی سطح فوقانی با کرکهای ستارهای تنک، سطح تحتانی با کرکهای ستارهای زرد یا خاکستریشونده گاهی مخلوط با کرکهای غدهدار پتویی؛ پهنک به طول 6-10 (15-) و عرض 4-7 (9-) سانتیمتر، تخممرغی یا مستطیلی تخم مرغی، با قاعده قلبی، دندانههای 7 تا 14 تایی کوتاه با نوکی به طول 1-2 میلیمتر؛ رگبرگهای فرعی 8-16 جفت، موازی، تا میان دندانهها ممتد (در میان دندانهها نفوذ می کند)؛ رگبرگهای بینابینی (فرعیتر) وجود ندارد؛ دمبرگ به طول 1-2 سانتیمتر. گل آذین دمگربهای نر به طول 4-6 سانتیمتر، با محور کرکدار؛ گلپوشهای نر با بریدگیهای پهن 4-6 تایی کمعمق (هیچگاه بریدگیها عمیق نیستند)، بریدگیها به نیمه گلپوش نمیرسند؛ پرچمها 5-7 تایی. گلهای ماده منفرد یا دوتایی، با محوری به طول 15 سانتیمتر. پیاله نیمهکروی یا مخروطی که 20 تا 50 درصد میوه را در بر میگیرد، به ارتفاع 2-3 سانتیمتر وقطر 4 سانتیمتر، با فلسهای درشت، کرکدار، به صورت افقی گسترده. میوه بلوط به طول تا 5 سانتیمتر، با زخم محدب. این گونه اغلب گال ایجاد میکند(11).

-4 پراکندگی جهانی این جنس
این جنس بومی نیمکره شمالی (اروپا، افریقا، آمریکای شمالی و آسیا مخصوصا در جزایر پلینزی در اقیانوس آرام) است (14) و از نواحی قطبی تا نواحی نیمهخشک پراکنده شدهاست (16). مکزیک یکی از مراکز تنوع جنس بلوط است که دارای 135 تا 150 گونه شامل 86 گونه اندمیک میباشد (61)(شکل1-1).

شکل1- 1 پراکندگی جهانی جنس بلوط (Quercus)

1-5 پراکندگی این جنس در ایران
در ایران نیز چند گونه بلوط در جنگلهای شمال و غرب ایران انتشار دارند Q. macranthera با نام محلی اوری و Q.castanefolio با نام محلی مازو از مهمترین جنگلهای شمال و ارسباران هستند (5). جنگلهای زاگرس که جنگلهای بلوط غرب نیز نامیده می شود با طول تقریبی 1300 کیلومتر در امتداد رشتهکوه زاگرس از جنوب آذربایجان غربی تا استان فارس ادامه دارند (21 و 14). درخت بلوط از بارزترین گیاهان درختی به شمار میرود (21). زاگرس جنوبی رویشگاه خالص گونه Q.brantii Lindl. یا بلوط ایرانی میباشد(شکل1-2).

شکل 1- 2 پراکندگی جنس بلوط(Quercus) در ایران

1-6 شرایط اکولوژیکی
درخت بلوط در خاک پررس مرطوب رشد میکند ولی خاکهای شنی را نیز تحمل میکند. این درخت در مناطق جنگلی و پست یافت میشود. جنگلهای بلوط به دوره کوتاه خشکی در تابستان و باران زیاد در بهار نیاز دارند (2).

1-7 ترکیبات شیمیایی بلوط
در پوست و برگ درختان بلوط تاننهایی وجود دارد که از نظر ترکیب شیمیایی مشابهت نزدیک با یکدیگر دارند. پوست شاخههای جوان برخی گونههای دارویی دارای 10 تا 20 درصد (در شاخههای مسن 0 تا 10 درصد) از نوعی تانن فیزیولوژیکی یعنی اسید کوئرسیتانیک1 محلول در آب، نوعی قند محلول در آب به نام کوئرسیت2، 6/1 درصد اسید گالیک، اسید مالیک، یک ماده تلخ به نام کوئرسین3 ، فلوروگلوسین، موسیلاژ، مواد پکتیکی، مواد رزینی، اکسالات کلسیم و نوعی ماده رنگی قرمز به نام قرمز بلوط و به مقدار کم از کولاکاتشین4 و غیره است. میوه دارای 5 درصد ماده روغنی، 65/6 درصد پروتئین، 7 درصد از قندهای مختلف، 3/44 درصد آمیدون، 2/3 درصد پنتوزان، مقدار کمی کوئرسیت و معادل 7 درصد از نوعی تانن است. در گال که بر روی برگ و جوانههای بلوط تحت اثر گزش حشرات مخصوص از دسته نیمبالان، ایجاد میشود نوعی تانن به نام اسید گالوتانیک5 یافت میشود که سابقا آن را انیدریدی از اسید گالیک تصور مینمودند و در نتیجه آن را اسیددیگالیک6 نوعی گلوکوزید تصور میکردند (4).

1-8 اهمیت درمانی بلوط
اهمیت درمانی درختان بلوط بیشتر مربوط به تاننی است که در اندامهای آن فراهم میشود. این ماده را باید یکی از شاخصترین موادی دانست که در عالم گیاهان تولید میشود. این ماده مهم گیاهی خواص مختلفی نظیر رسوب دادن آلبومین، به وجود آوردن پوشش محافظ برای بافتها، جلوگیری کردن از عفونیشدن و غیره را داراست. طبق بررسیهایی که به عمل آمده است فراوردههای تانن تاثیر مثبتی در درمان سل، التیام زخمها و جلوگیری از ترشحات مخاط دارند. اعضای مختلف درختان بلوط به علت دارا بودن تانن اثر قابض، بند آوردن خون و تقویتکننده عمل بعضی از اعضای بدن را دارند. برگ بلوط در بیماریهای مختلف مانند اختلاط خونی، خونرویهای مختلف، زخم معده، آغاز بیماری سل، دیسانتری، بیاختیاری دفع ادرار در اطفال، رفع ترشحات زنانگی و بواسیر اثر قاطع دارد. در استعمال خارجی، جوشاندههای غلیظ آن به صورت غرغره در معالجه ورم حنجره و لوزه مؤثر واقع میشود.
پوست درخت بلوط (Q. robur) پادزهر خوبی در مسمومیتهای ناشی از آلکالوئیدها است و اثر غیرقابلانکاری در رفع خونرویها، اختلاط خونی، سل، نرمی استخوان و غیره دارد (پوست گونههای دیگر به علت دارا بودن تانن فراوانتر کمتر در مصارف داخلی بکار میروند). باید توجه داشت مصرف زیاد یا طولانی مدت آن باعث خستگی عضلات معده، احساس درد عضله قلب و تحریک دستگاه هضم میشود. ارزش درمانی پوست بلوط در استعمال خارج، بیشتر از مصارف داخلی آن است مانند آن که استعمال جوشاندههای گرد پوست بلوط، به صورت حمامهای موضعی، لوسیون، غرغره، تنقیه و شستشو به صورتهای مختلف، جهت درمان بیماریها در موارد اولسرهای سرطانی، التهاب غدد به علت انسداد مجاری آنها، خونمردگی سوداء، بیماریهای مزمن پوستی دیگر، اگزما، واریس، خیز عمومی بدن و غیره میتوان استفاده کرد. از لوسین موجود در پوست درخت بلوط، در موارد انسداد مجاری لنفاوی، دررفتگی اعضا، جمع شدن آب در مفاصل، سرمازدگی، اولسرهای عفونی و اولسرهای قانقاریایی چرکین نیز استفاده میشدهاست، به علاوه آن را در موارد بروز ترشحات مهبلی و سوزاکهای مزمن و غیره هم بکار میبردهاند.
میوه بلوط جهت رفع اسهال و درمان دیسانتری، سوءهاضمه، درد معده، نزلههای مزمن، کمخونی، نرمی استخوان، سیاهسرفه، درمان سل در مراحل اولیه، سستی و ضعف استخوانها و غیره به کار میرود. مخلوط آرد میوه بلوط بوداده با کاکائو، بهترین دارو جهت رفع اسهالهای ساده اطفال است.
گالها به عنوان مقوی معده، قابض و رفعکننده خونرویها به کار میروند (4).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع پایان نامه دربارهاقلیمی، آمبرژه، تعیین، موقعیت

1-9 مصرف خوراکی بلوط
میوه فندقه درختان بلوط که عموماً در پیالهای جای دارد و آکورن نامیده می شود، از قدیم مورد استفاده مردم دنیا بودهاست. طعم آن در بعضی گونهها مانند Q. ballota Desf مخصوصاً نژادی از آن که در الجزیره و اسپانیا میروید بسیار مطبوع است. بعضی از گونههای آمریکا و برخی از انواع موجود در ایران نیز میوههای خوراکی دارد و از آنها برای تغذیه استفاده میشود. از مخلوط آرد میوه درشت بلوط با آرد گندم، در بعضی نواحی نان تهیه میشود. در دورانهای قبل میوه بلوط را بو میدادند تا تانن آن با این عمل کاهش یابد سپس از آن در تهیه نوعی قهوه استفاده میکردند، این قهوه دارای دکسترین به جای آمیدون میوه است (4). میوه بلوط هم به صورت مستقیم مورد تغذیه دام و وحوش قرار میگیرد و هم جمعآوری شده و به عنوان علوفه زمستانی مورد تغذیه دام قرار میگیرد (2).

1-10 اهمیت اقتصادی بلوط
درخت بلوط از مهمترین درختان جنگلی ایران محسوب میشود. چوب آن دارای مصارف صنعتی است. چوب بلوط دارای چگالی g/cm375/0 بوده و استحکام و سختی زیادی دارد و نسبت به حشرات و حمله قارچها بسیار مقاوم است و بافت بسیار جالبی دارد. پوست و گالهای درخت بلوط هم سرشار از تانن هستند و در صنعت چرمسازی و رنگسازی مورداستفاده قرار میگیرد (5).

شکل 1-3 نمایی از گونه Quercus brantii Lindl.
1-11 تنوع ژنتیکی :
تنوع ژنتیکی به تنوع ژنی درون گونهها اطلاق میشود. به عبارتی تنوع ژنتیکی، تنوع قابل توارث درون و بین جمعیتهاست. کلیه تنوعهای موجود با توالی چهار جفت باز تشکیلدهنده مولکول DNA، اجزا سازنده کدهای ژنتیکی مرتبط میباشند. انواع دیگری از تنوع ژنتیکی را نیز میتوان در کلیه سطوح سازماندهی شده در هسته شامل مقدار DNA، تعداد کروموزم و ساختار DNA شناسایی کرد. تنوع و تکامل ژنتیکی در
جمعیتهای گیاهی میتواند بوسیله جهش، نوترکیبی، مهاجرت، رانده شدن ژنتیکی و گزینش ژنتیکی ایجاد شده باشد (64). کسب اطلاع از فاصله ژنتیکی در بین افراد یا جمعیتها و آگاهی از روابط خویشاوندی گونههای موردنظر در برنامههای اصلاحی، امکان سازماندهی ژرمپلاسم و نمونهگیری مؤثر از ژنوتیپها را فراهم میسازد (1). قدم اول در اصلاح خصوصیات گیاهی، فهم از ساختار کلکسیون ژرمپلاسم است که این موضوع به نوبه خود نمونهگیری سیستماتیک ژرمپلاسم را برای مقاصد اصلاحی و حفاظتی امکانپذیر میسازد. برای بهرهبرداری از منابع ژنتیکی با حداکثر کارآیی، شناخت مواد ژنتیکی نگهداری شده ضرورت دارد. ارزیابی نمونهها میتواند با توجه به هدف استفاده از ژرمپلاسم صورت گیرد که جنبههای اگرونومیکی، پاتولوژیکی، مورفولوژیکی، سیتولوژیکی، بیوشیمیایی و مولکولی از جمله این اهداف است. در راستای این ارزیابی نقاط قوت و ضعف تودهها و ژنوتیپها و پتانسیلهای موجود در آنها شناخته میشود. به عبارت دیگر در این ارزیابیها وسعت پایه ژنتیکی هر صفت معلوم میگردد (12 ،7 و6) تنوع ژنتیکی یک صفت معین، اندازه پراکنش ارزشهای همان صفت است، به طوری که تأثیر محیط بر آن زدوده شده باشد. تنوع بین گیاهان یک گونه گیاهی خاص بر دو نوع است: تنوع بر اثر محیط، که به مقادیر مختلف تنش محیطی واکنش میدهد و با مقایسۀ گیاهان دو جمعیتی که از لحاظ ژنتیکی یکنواخت هستند، میتوان آنرا مشاهده نمود. تأثیر محیط روی یک گیاه، به نتاج آن منتقل نمیشود و بنابراین انتخاب در یک جامعه یکنواخت ژنتیکی، به جدا نمودن نژادهایی که در واکنش به تنشهای محیطی اختلاف دارند، نمیانجامد. تنوع ارثی به تنوع موجود در یک جمعیت مخلوط ژنتیکی، که از عوامل ارثی ناشی شده و به نتاج انتقال مییابد، اطلاق میگردد .از آنجایی که این نوع تنوع، ناشی از عوامل ارثی است و به نتاج قابلیت انتقال دارد، لذا در اصلاح نباتات و برنامههای اصلاحی حائز اهمیت است، منشأ تنوع ارثی در گیاهان، نوترکیبیهای ژنتیکی، تغییرات درکروموزومها و جهشها است (7).

1-11-1 اهمیت تنوع ژنتیکی و روشهای مختلف ارزیابی آن
شناخت کیفی و کمی تنوع ژنتیکی از اهمیت زیادی در علوم بیولوژی مانند اکولوژی، بیولوژی تکامل، تاکسونومی یا ردهبندی، ژنتیک و اصلاح نباتات برخوردار است. اهمیت تنوع ژنتیکی به خوبی برای همه روشن بوده و نشان داده شده است که کاهش تنوع ژنتیکی میتواند منجر به کاهش شایستگی و سازگاری به تغییرات محیطی گردد. ارزیابی تنوع ژنتیکی معمولاً در سطح مولکولی و با استفاده از چندین روش آزمایشگاهی انجام می‌گیرد که از آن میان می‌توان به آللوزایمها7 ، آنالیز DNA8 و ایزوزیم9ها اشاره کرد که قادرند ارزیابی دقیقی از تنوع ژنتیکی را فراهم نمایند. ارزیابی ترکیب ژنتیکی گیاهان زراعی و مجموعههای ژنتیکی و قرابت بین آنها از گذشتههای دور معمول بوده است، بطور تاریخی این تخمین براساس بیولوژی اندامهای جنسی، دادههای اکوجغرافیایی، زیستشناسی، رنگیزهها و شجرهنامه و اخیراً با استفاده از نشانگرهای پروتئینی مانند ایزوزایم صورت میگرفته است همچنین تنوع ژنتیکی ممکن است با استفاده از صفات مورفولوژیکی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. بررسی صفات مورفولوژیکی به تکنولوژی گرانی نیاز ندارد ولی اغلب، این فعالیتها به زمین وسیعی نیاز دارند که

پایان نامه ارشد درمورد
تاکسونومی، استان فارس، آذربایجان غربی، مورفولوژی پایان نامه ها و مقالات

دیدگاهتان را بنویسید