۳ درصد با عملکرد ۸۰۰۰ کیلوگرم در هکتار در سال ۱۹۷۳ رسیده است (قوشچی، ۱۳۷۹).

جدول ۱-۱ ترکیب تقریبی مواد غذایی در تریتیکاله،گندم و چاودار(بر اساس ماده ی خشک)
غلات پروتئین(%) نشاسته(%) فیبر خام(%) قند آزاد(%) منابع
تریتیکاله ۵/۱۳- ۲/۱۰ ۶۳-۵۳ ۳-۳/۲ ۶/۷ – ۳/۴ ۴
گندم بهاره ۸/۱۶-۳/۹ ۶۶-۶۱ ۹/۳-۸/ ۹/۳- ۶/۲ ۱ و ۲ و ۳
گندم زمستانه ۸/۱۲-۱۱ ۶۲-۵۸ ۳/۱- ۳ ۳/۳- ۶/۲ ۲ و ۴
چاودار بهاره ۳۲/۱۴-۱۳ ۵/۴ ۲/۶ ۵ ۱ و ۲

۱: Bushuk and Larter, 1980. 2: Peoa and Bates. 1982. 3: Johansin and Easin, 1988. 4: Heager and Egguam, 1999.

۱-۸- سازگاری:
ویژگیهای اختصاصی تریتیکاله موجب می شود تا این محصول در الگوی کشت اراضی درجه ی ۲ و ۳ و اراضی حاشیهای که کشت گندم از موفقیت چندانی برخوردار نیست به جای گندم توصیه شود اما با توجه به اینکه گندم یک محصول اساسی است به هیچ وجه هدف از گسترش و کشت تریتیکاله جایگزینی آن به جای گندم نخواهد بود (وهاب زاده، ۱۳۷۸ و قدسی، ۱۳۸۳). این گیاه به دامنهی وسیعی از شرایط اقلیمی مختلف سازگار است و این موضوع سبب می شود تا به عنوان یک گیاه شاخص در بین غلات مطرح شود (قوشچی، ۱۳۷۹). تریتیکاله خصوصیات مطلوبی را از والدین خود به ارث برده که سبب افزایش ارزش زراعی و اقتصادی این محصول شده است (الحکیمی و جادرات، ۱۹۹۸).
در مناطق مختلف کوهستانی و سردسیر که کشت جو به دلیل سرمای زیاد با مشکل مواجه است تریتیکاله به سبب برخورداری از ظرفیت بالای تحمل سرما و سازگاری به شرایط سخت می تواند به عنوان جایگزینی مناسب کشت شود. همچنین در pH های کمتر از ۵/۶ (اسیدی) تریتیکاله عملکرد بهتری را نسبت به سایر غلات از خود نشان می دهد (امام، ۱۳۹۰). این گیاه نسبت به گندم pH اسیدی و غلظت بالای آمونیوم را به بهتر تحمل کرده و در زمینهای سنگلاخی و کوهستانی کشت می شود (بایر و همکاران، ۱۹۹۸). در خاکهای اسیدی که گاهی اوقات بالا بودن منگنز شرایط را برای گیاهان سمی میکند، لاینهای تریتیکاله قادر به تحمل غلظت این عنصر از ۱۶ تا ۳۳ ppm بوده که این غلظت برای سایر غلات سمی است (ژانگ و همکاران، ۱۹۹۸ و بوتنارد و همکاران، ۱۹۹۸).
تریتیکاله از راندمان مصرف آب بالایی برخوردار است در آزمایشی که در سالهای ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸ و در دشتهای آمریکا به منظور انتخاب گیاهان با راندمان مصرف آب بالا برای کشت علوفه، سنجیدن راندمان مصرف آب و تجمع مادهی خشک روی سه گیاه ذرت، ارزن و تریتیکاله صورت گرفت نتایجی حاصل شد که عبارتند از: تریتیکاله و ارزن مادهی خشک تقریبا برابری تولید کرده و ذرت ماده خشک کمتری نسبت به آنها تولید می کند همچنین راندمان مصرف آب ارزن و تریتیکاله ۷/۸ کیلوگرم به ازای یک میلیمتر مصرف آب بود که نشان از راندمان مصرف آب بالاتر در تریتیکاله دارد (نیلسن و همکاران، ۲۰۰۶).
۱-۹- مراحل رشد تریتیکاله:
۱-۹-۱- تجمع ماده خشک:
وزن خشک در مراحل اولیه رشد تریتیکاله ناچیز است ولی با ادامهی روند رشد و در طی زمان وزن گیاه افزایش می یابد شرایط اکولوژیکی رشد از مهمترین فاکتورهای تولید مادهی خشک می باشد و معمولا حداکثر وزن خشک دو هفته قبل از برداشت محصول حاصل می شود. تجمع ماده خشک در مراحل اولیه رشد در ارقام قدیمیتر غلات به نسبت بیشتر از ارقام کنونی است اما در ارقام کنونی تجمع ماده خشک در مراحل زایشی به سرعت صورت می گیرد. تجمع مادهی خشک در تریتیکاله و در طی دوره رشد رویشی مشابه چاودار بوده و از گندم سریع تر است. همچنین در مراحل زایشی شبیه گندم و از چاودار سریعتر می باشد این موضوع باعث می شود که تریتیکاله در طول دورهی رشد دارای برتریهایی نسبت به والدین خود می باشد (کوچکی و بنایان اول، ۱۳۷۳).
به طور معمول تجمع مادهی خشک در تریتیکاله تا مرحلهی رسیدگی نهایی ادامه می یابد و سریعترین تجمع در مرحلهی طویل شدن ساقه صورت می گیرد و پس از آن کاهش می یابد. حداکثر تجمع مادهی خشک در مرحلهی تشکیل سنبله صورت گرفته و تا مرحلهی رسیدگی شیری ادامه می یابد.کاربرد مناسب و به موقع نیتروژن، فسفر و پتاس می تواند میزان تجمع مادهی خشک برگها و همچنین سرعت تجمع آن را افزایش دهد (امام و نیک نژاد،۱۳۷۳).
۱-۹-۲- توسعهی سطح برگ:
سطح برگ عمل دریافت نور و دی اکسید کربن را در گیاهان انجام می دهد و سرعت توسعه سطح برگ تعیین کنندهی سرعت افزایش فتوسنتز در گیاه است. بنابراین توسعه برگ از اهمیت ویژهای برخوردار است. اندازه و گسترش شاخص سطح سطح برگ به عوامل زراعی و اقلیمی مختلف، همچنین عوامل بیولوژیک متفاوت مانند نوع رقم، نوع پنجه زنی و ارتفاع بوته بستگی دارد. در حال حاضر معرفی ارقام پر محصول و جدید و بهبود تکنولوژی زراعی اثر بسزایی بر شاخص سطح برگ در غلات داشته است (کوچکی و بنایان اول، ۱۳۷۳). دوام سطح برگ در تریتیکاله نسبت به گندم بیشتر بوده و عملکرد تریتیکاله به سبب دارا بودن سطح بالای جذب کنندهی نور خورشید از طریق پهنک برگ پرچم و همچنین قسمتهای زیرین ساقههای زیرین و سنبله از اهمیت ویژهای برخوردار است (قوشچی، ۱۳۷۹).
۱-۹-۳- پنجه زنی:
پنجه زنی در واقع تولید ساقههای ثانویه در گیاه است و پنجههایی که سنبله تولید می کنند به نسبت متفاوتی در عملکرد نهایی سهیم هستند. پتانسیل تولید پنجه در غلات زیاد بوده و در نتیجهی پنجه زنی گیاه به نحو بهتری از از فضا استفاده می کند. با شروع مرحلهی ساقه دهی، پنجهزنی متوقف خواهد شد (نورمحمدی، ۱۳۸۳).
هر عاملی که بتواند رشد رویشی را طولانی کند سبب تحریک تولید پنجه بیشتر خواهد شد. تعداد پنجهها پس از رسیدن به حداکثر تعداد خود کاهش می یابد. کاهش پنجهها در رقمهای مختلف متفاوت می باشد. در ارقامی که می توانند پنجههای بیشتری تولید کنند پنجهها سریع تر و به میزان بیشتری از بین می روند. مدت زمان پنجهزنی تریتیکاله در دماهای پائین طولانیتر بوده و توسعهی بهتر سنبلهها را به دنبال خواهد داشت. آزمایشات نشان می دهد که تریتیکاله نسبت به گندم، جو و یولاف دارای ظرفیت پنجهزنی کمتری است بنابراین بهبود عملکرد در تریتیکاله را می توان به افزایش تعداد دانه در سنبله نسبت داد. ظرفیت پنجهزنی جو بیشتر از تریتیکاله بوده اما اغلب پنجههای موجود در جو نابارور هستند بنابراین بخش عمدهای از توان گیاه صرف تولید پنجههای نابارور می شود که عملا در عملکرد دانه نقشی ندارند در نتیجه عملکرد دانه ی جو به میزان قابل ملاحظهای کمتر از تریتیکاله می باشد (قوشچی، ۱۳۷۹).
۱-۹-۴- رشد دانه:
در صورتی که انتقال مواد فتوسنتزی پس از گردهافشانی به صورت مطلوب انجام شود دستیابی به عملکرد دانه بالا را در غلات به دنبال خواهد داشت. رشد کلی دانه در غلات در سه مرحله انجام می شود: ۱- تجمع کند مادهی خشک در مدت ۱۰ الی ۱۵ روز پس از گردهافشانی ۲- رشد سریع از ۱۵ الی ۳۵ روز پس از گرده افشانی ۳- کاهش سرعت رشد دانه تا مرحلهی رسیدن کامل (کوچکی و بنایان اول، ۱۳۷۳). افزایش زود هنگام دما در تریتیکاله موجب کاهش شدید پرشدن دانه و به دنبال آن پائین آمدن وزن تکدانه می شود. این در حالی است که دمای مطلوب در دورهی پر شدن دانه، میانگین سرعت پر شدن دانه را افزایش داده و در نتیجه باعث افزایش وزن تکدانه می شود. تریتیکاله بعد از رسیدگی فیزیولوژیک نسبت به گندم معمولی و دوروم آهسته تر خشک شده و ارقامی که دانههای چروکیده دارند از سرعت و مدت زمان کمتری در تجمع ماده خشک دانه نسبت به دانه چاق برخوردارند و این ارقام نسبت به سایر ارقام از عملکرد مطلوب تری برخوردارند. مطالعه بر روی دو رقم تریتیکاله نشان می دهد که رطوبت دانه از ۷۸ درصد در خلال ۶ روز اولیه بعد از گلدهی، سریعا به ۱۵ درصد در ۳۰ روز بعد از گلدهی می رسد و حداکثر وزن خشک و قوهی نامیهی بذرها در ۲۴ تا ۲۶ روز بعد از گلدهی حاصل می شود (بیشنوی، ۱۹۷۴). در بررسی ۵ رقم تریتیکاله به منظور ارزیابی تغییرات فیزیولوژیکی مشخص شد که رسیدگی فیزیولوژیک ۲۵ روز پس از گلدهی اتفاق می افتد در این مرحله محتوای رطوبت بذر ۴۵-۴۰ درصد بوده که در مرحلهی رسیدگی نهایی به ۱۸-۱۱ درصد کاهش می یابد. در مرحلهی رسیدگی فیزیولوژیک محتوای نشاسته ۵/۶- ۸/۵ درصد و قوهی نامیه بذرها ۹۲-۸۳ درصد می باشد. همچنین آزمایشات نشان می دهد که در ارقام مختلف تریتیکاله حداکثر وزن تک دانه تقریبا ۴۰ روز پس از گلدهی به دست می آید و ارقامی که حداکثر وزن تک دانه را دارند بیشترین عملکرد دانه را نیز به خود اختصاص می دهند. بالا بودن وزن تک دانه نشان دهندهی انتقال بهینه مواد فتوسنتزی در مرحلهی پر شدن دانهها می باشد (قوشچی، ۱۳۷۹).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع مقاله درباره شبکه عصبی، معیارهای ارزیابی

۱-۱۰- اجزای عملکرد:
عملکرد دانه در تریتیکاله از سه فاکتور تأثیر می پذیرد که عبارتند از: ۱- تعداد سنبله در واحد سطح ۲- تعداد دانه در سنبله ۳- وزن تکدانه. مطالعات نشان می دهد که تعداد دانه در سنبله به طور محسوسی در تریتیکالههای هگزاپلوئید بیشتر از اکتاپلوئید هاست تعداد دانه در سنبله از اهمیت بیشتری نسبت به وزن تک دانه برخوردار است. طبق تحقیقات انجام شده در شرایط آب و هوایی مدیترانهای تعداد سنبله در هر گیاه و تعداد دانه در هر سنبله از مهمترین اجزای عملکرد می باشند. رشد تریتیکاله همچنین طول سنبلهها در تریتیکاله پس از سنبله رفتن به نسبت از چاودار بیشتر بوده و تعداد سنبلچهها و گلچهها با کاربرد زود هنگام ازت در پایان پنجه زنی تقویت می شود. با بررسی اجزای عملکرد شش رقم تریتیکاله مشخص شد که در میان اجزای عملکرد تعداد دانه در سنبلچه بیشترین همبستگی را با عملکرد دانه دارد. از طرفی تعداد دانه در سنبلچه نیز در ارقام مختلف به باروری گلچهها در سنبله و انتقال بهینه مواد فتوسنتزی مربوط می باشد. بنابراین انتخاب ارقامی که از نظر وراثت دارای درصد بالایی از باروری گلها و انتقال بهینه مواد فتوسنتزی به سنبلهها هستند، از نظر افزایش عملکرد دانه در ارقام مختلف از اهمیت ویژهای برخوردار است (قوشچی، ۱۳۷۹).
۱- ۱۱- عملکرد:
تریتیکاله بهاره عملکردی برابر با گندم، جو و یولاف در مرحلهی خمیری دارد علاوه بر این تحقیقات نشان می دهد که تریتیکاله میزان پروتئین

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید