T
V= 1/1× ۶۱۲= ۶۷۳.۳(lit)= 0.673
از طرفی هر تیمار شامل ۲۰ کرت آزمایشی بوده و بنابراین برای هر تیمار داریم:
V= 0.673×۲۰=۱۳.۴۶
به طور کلی در تیمار آبیاری مطلوب ۱۰ دور، تیمار تنش خشکی از مرحلهی گلدهی ۶ دور، تیمار تنش از مرحله شیری شدن ۷ دور و تیمار تنش از مرحلهی خمیری سخت ۸ دور آبیاری صورت گرفته است با این حساب کل آب مصرفی در تیمار آبیاری مطلوب ۶/۱۳۴ متر مکعب برای ۲۰ کرت ، در تیمار تنش از مرحلهی گلدهی ۷۶/۸۰ متر مکعب برای ۲۰ کرت، در تیمار تنش خشکی از مرحلهی شیری شدن ۲۲/ ۹۴ متر مکعب برای ۲۰ کرت و در تیمار تنش خشکی از مرحلهی خمیری نرم ۶۸/۱۰۷ متر مکعب برای ۲۰ کرت در هر دور آبیاری می باشد.

شکل ۳-۲- اندازه گیری دبی شیلنگ آبیاری

شکل ۳-۳- آبیاری مزرعه تریتیکاله در مرحلهی گیاهچهای

۳- ۵- انتخاب لاینهای مناسب تریتیکاله:
در تاریخ ۳۰ آبانماه ۱۳۹۲، تست جوانهزنی بروی ۱۲ لاین تریتیکاله به منظور اطمینان از جوانه زنی بذور انجام شد. لاینها شامل: لاین شماره ۲۷، ۲۱، ۱۲، ۱۸، ۲۰، ۶، ۲۴، ۷، ۲۶، ۱، ۸ و لاین شماره ۱۰ بود و پس از سه روز از میان لاینها، سه لاین به شماره ۸ ، ۱۰ و ۲۰ به دلیل داشتن درصد جوانه بالاتر نسبت به سایر لاینها انتخاب گردید.

شکل ۳-۴- تست جوانه زنی ژنوتیپهای تریتیکاله
۳-۶- کاشت، داشت، برداشت:
عملیات تهیه بستر شامل: شخم، دیسک، تسطیح و ایجاد پشتههایی با فاصله ۳۰ سانتی متر در آبانماه انجام شد. هریک از ژنوتیپهای تریتیکاله روی ۸ خط به طول ۳ متر و با تراکم بوته ۲۵۰ بوته در هر متر مربع به صورت دستی، کشت گردید. تاریخ کاشت نیز منطبق با تاریخ کاشت بهینه منطقه داراب ۹ آذر در نظر گرفته شد. دو مرحله واکاری در تاریخ های ۱۱ و ۱۶ آذر انجام شد. میزان کودهای شیمیایی مورد، نیاز قبل از کاشت و براساس آزمون خاک تعیین گردید و بر این اساس میزان ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار کود اوره در دو مرحله پنجه زنی و گلدهی مصرف گردید. در تیمار آبیاری معمولی در صورت نیاز (پس از قطع بارندگیها در بهار) هر ۱۰ روز یک بار تا انتهای فصل رشد انجام شد و در تیمارهای دیگر هر ۱۰ روز یک بار تا ابتدای مرحلهی گلدهی، ابتدای مرحلهی شیری شدن و ابتدای مرحلهی خمیری نرم انجام و سپس تا پایان فصل رشد قطع آبیاری اعمال شد. لازم به ذکر است که در زمان اعمال تیمارهای تنش خشکی بارندگی صورت نگرفت. در اوایل فصل رشد برای کاهش خطر پرندگان به بوتههای تریتیکاله، اقدام به کشیدن نوار سیاه اطراف مزرعه شد. به منظور کنترل علف هرز باریک برگ چچم (لولیوم) از علفکش آتلانتیس (به میزان ۵/۱ لیتر در هکتار و در ۲۰۰ لیترآب) استفاده شد همچنین دو مرحله وجین دستی برای کنترل علفهای هرز گلرنگ وحشی، شاتره، یولاف، گل گندم، گندمک، خارلته و کاردیا در بهار انجام شد. برداشت مزرعه درتاریخ ۲۲ اردیبهشت ماه و همزمان با رسیدگی فیزیولوژیک، پس از حذف حاشیه از خطوط کاشت صورت گرفت. برداشت کرتهای آزمایشی به صورت دستی از سطح خاک و با داس، در سطح یک متر مربع انجام شد.

شکل ۳-۵-وجین دستی علف‌های هرز شکل ۳-۶-کشیدن نوار سیاه اطراف مزرعه

۳-۷- اندازه گیری صفات مورد مطالعه:
۳-۷-۱- ارتفاع بوته:
از سطح خاک (طوقه) تا گره زیر سنبله (یقه) در زمان برداشت به عنوان ارتفاع ساقه در نظر گرفته شده و اندازه گیری با استفاده از خطکش میلیمتری انجام شد. به این منظور به طور تصادفی ارتفاع ۱۰ بوته در هر کرت آزمایشی بر حسب میلیمتر اندازه گیری و میانگین ارتفاع ساقهها برای هر کرت محاسبه گردید.
۳-۷-۲- عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و عملکرد دانه:
در زمان رسیدگی محصول پس از حذف اثر حاشیه، یک متر مربع از ۶ خط میانی کشت برداشت شده و برای تعیین عملکرد بیولوژیک وزن شد و پس از خرمن کوبی عملکرد دانه به دست آمد. شاخص برداشت نیز از تقسیم عملکرد دانه بر عملکرد بیولوژیک محاسبه شد.
۳-۷-۳- تعداد برگ نهایی:
پس از برداشت از هر کرت ۱۰ بوته به طور تصادفی انتخاب و تعداد برگهای آنها شمارش شده و از تقسیم تعداد برگها بر تعداد بوتهها میانگین تعداد برگ نهایی برای هر کرت به دست آمد.
۳-۷-۴-آهنگ تجمع مادهی خشک:
پس از محاسبه عملکرد بیولوژیک ، آهنگ تجمع مادهی خشک از تقسیم عملکرد بیولوژیک(کیلوگرم در هکتار) بر طول دورهی زندگی گیاه (روز) به دست می آید.
۳-۷-۵- دمای سایه انداز گیاهی:
دمای سایه انداز گیاهی می تواند بعنوان شاخصی مناسب جهت ارزیابی تحمل یا حساسیت ارقام و ژنوتیپهای مختلف به تنش خشکی به کار رود (بلوم، ۱۹۹۸). پس اعمال تیمار قطع آبیاری دمای سایه انداز گیاهی با استفاده از دماسنج مادون قرمز مدل ترمیناتور(Terminator, TIR 8861) در دو نوبت (دو روز قبل و دو روز بعد از اعمال تیمارهای قطع آبیاری)، در ساعت ۱۳ و از چهار نقطهی هر کرت اندازه گیری شد (بالوتا و همکاران، ۲۰۰۷).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع مقاله درباره معیارهای ارزیابی، شبکه عصبی، درخت تصمیم، الگوریتم ژنتیک

شکل ۳- ۶- دماسنج مادون قرمز
۳-۷-۶- وزن هزار دانه:
برای اندازه گیری وزن هزار دانه ۴ نمونه ۱۰۰تایی از بذرهای کاملا تمیز شده توزین گردید و بر اساس وزن آنها وزن هزار دانه مشخص شد.
۳-۷-۷- زاویه برگ:
در اواخر مرحله رسیدگی فیزیولوژیک از هر کرت ۱۰ بوته به طور تصادفی انتخاب و زاویه برگ پایینی، میانی و بالایی آنها به وسیله نقاله اندازه گیری شد.
۳-۷-۸- شاخصهای حساسیت و مقاومت به تنش:
جهت ارزیابی ژنوتیپهای مورد مطالعه از نظر حساسیت و مقاومت به تنش خشکی از شاخصهای تنش شامل: شاخص حساسیت به تنش SSI (فیشر و ماوور، ۱۹۷۸)، شاخص حساسیت به خشکی ) TOLروزیلی و هامبلین، ۱۹۹۱)، شاخص تحمل به تنش STI، میانگین هندسی بهره وریGMP و میانگین هارمونیک HARM(فرناندز، ۱۹۲۲) استفاده شد.
SSI= 1- (YS/YP) / 1- (
TOL= YP- YS
۲(STI= (YP× YS)/ (
GMP=
HARM= 2(YS× YP)/ (YS+ YP)
YP: عملکرد ژنوتیپها در شرایط بهینه، YS: عملکرد ژنوتیپها در شرایط تنش، : میانگین عملکرد هر ژنوتیپ در شرایط بهینه، : میانگین عملکرد هر ژنوتیپ در شرایط بهینه.
۳-۷-۹- اندازه گیری اجزاء عملکرد:
با شمارش تعداد سنبلههای موجود در نمونه برداشت شده از یک متر مربع، تعداد سنبله محاسبه شد. برای محاسبه تعداد دانه در سنبله ، به طور تصادفی ۱۰ سنبله از هر کرت آزمایشی انتخاب و پس از انجام عملیات بوجاری، دانهها به صورت دستی شمارش شد از تقسیم تعداد دانه بر تعداد سنبله میانگین تعداد دانه در هر سنبله به دست آمد. برای اندازه گیری طول سنبله، ازهرکرت آزمایشی به طور تصادفی ۱۰ سنبله انتخاب و طول آنها با استفاده از خطکش میلیمتری تعیین گردید. با انتخاب ۱۰ سنبله به طور تصادفی از هر کرت آزمایشی طول ریشک آنها با استفاده از خطکش میلیمتری محاسبه شد. همچنین ۱۰ سنبله به طور انتخابی از هر کرت انتخاب و سپس تعداد سنبلچههای آن محاسبه شد.

۳-۷-۱۰- انتقال مجدد:
برای تعیین انتقال مجدد، در مرحله ۵۰ درصد گلدهی، تعداد ۱۰ بوته به طور تصادفی از هر کرت انتخاب و به مدت ۴۸ ساعت در آون با دمای ۷۰ درجه سانتیگراد خشکانده و میزان ماده خشک بوته بر حسب گرم در متر مربع محاسبه گردید. در مرحله فیزیولوژیک نیز به روش مشابه ۱۰ بوته از هر کرت انتخاب و ماده خشک بوته ( به جز دانه ) بر حسب گرم در متر مربع برآورد شد. میزان انتقال مجدد ماده خشک برای تریتیکاله به روش نیو همکاران (۱۹۹۸)، از رابطه زیر محاسبه شد:
DMR= DMa – DMm
DMa: میزان ماده خشک بوته در مرحله ۵۰ درصد گلدهی (گرم در مترمربع)
DMm: میزان ماده خشک بوته به جزء دانه در مرحله رسیدگی (گرم در متر مربع)
DMR: میزان انتقال مجدد ماده خشک اندام هوایی (گرم در مترمربع)
کارآیی (درصد) انتقال مجدد ماده ی خشک نیز از رابطه ی نسبت میزان انتقال مجدد به میزان ماده ی خشک (در یک متر مربع) در۵۰? گلدهی ×۱۰۰ محاسبه می شود (مجنون حسینی، ۲۰۰۳).
۳-۷-۱۱-سرعت رشد محصول (CGR):
برای تعیین روند تجمع ماده خشک از مرحله ساقه رفتن به فواصل ۱۵ روز یکبار از همهی کرتهای آزمایشی، نمونه برداری تخریبی صورت گرفت و نمونهها پس از انتقال به آزمایشگاه به مدت ۴۸ ساعت در آون با دمای ۷۰ درجه سانتیگراد قرار داده شدند. پس از خشک شدن نمونهها، وزن خشک آنها، با ترازوی دقیق آزمایشگاهی توزین گردید. در این پژوهش واحد درجه روز رشد (GDD) با استفاده از فرمول زیر به کار گرفته شد.

۳- ۸- تجزیه‌ وتحلیل آماری داده‌ها:
تجزیه واریانس دادهها با استفاده از نرم افزار MSTATC و مقایسه میانگین داده‌ها با استفاده از آزمون دانکن در سطح احتمال ۵ درصد صورت گرفت و شکل‌ها با نرم‌افزار Excel رسم شد.

فصل چهارم
نتایج وبحث

نتایج تجزیه واریانس عملکرد و اجزاء عملکرد در این آزمایش بیانگر این موضوع است که اعمال تیمار تنش خشکی بر عملکرد و اجزاء عملکرد معنیدار می باشد. همچنین مشاهده می شود که اثر ژنوتیپ بر عملکرد و تمامی اجزاء عملکرد معنی دار است به طوری که اثر این تیمار بر تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در متر مربع و در سطح احتمال ۵? و بر وزن هزار دانه در سطح احتمال ۱? معنی دار است. همچنین اثر متقابل تنش خشکی و ژنوتیپ نیز برتعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع در سطح احتمال ۵? و بر وزن هزار دانه در سطح احتمال ۱? معنی دار می باشد (جدول ۴- ۱).
جدول (۴-۱). نتایج تجزیه واریانس اجزای عملکرد در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله تحت تاثیر سطوح مختلف آبیاری.
منابع تغییرات درجه آزادی تعداد دانه در سنبله تعداد سنبله وزن هزار دانه
(متر مربع) (گرم)
تکرار ۲ n.s 92/ n.s16/1 n.s 59/9
تنش خشکی ۳ ** ۱۳/۴۸ ** ۶۶/۵۷۹ ** ۶۵/۸۹
خطا ۶ ۰۸/۸ ۱۹/۶۷ ۴۳/
ژنوتیپ ۴ ** ۶/۸۲ ** ۵۵/۷۱۹ * ۸۴/۳۷
خطا ۸ ۲.۳۱ ۹۴/۷۹ ۱۶/۱
تنش خشکی× ژنوتیپ ۱۲ ** ۳۷/۳۳

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید