** ۳۱/۳۹ * ۷۶/۲
خطا ۲۴ ۳۷/۲ ۸۸/۱۲۳ ۸۶/
ضریب تغییرات(?) ۵۰/۱۰ ۹۰/۲ ۷۱/۹
n.s و * و ** به ترتیب غیر معنی دار و معنی دار در سطح احتمال ۵ و ۱ درصد.

۴ – ۱- تعداد دانه در سنبله:
وجود تنش خشکی حتی برای مدت زمان کوتاهی در زمان باز شدن گلچهها، می تواند تعداد گلچههای بارور را به صورت قابل ملاحظهای کاهش دهد تنش خشکی در مرحلهی سنبله دهی تا پر شدن دانه با کاهش سنبلههای بارور و تعداد دانه در هر سنبله موجب کاهش محصول می شود (استرلینگ و همکاران، ۱۹۸۱). اما به طور کلی تریتیکاله در مقایسه با سایر محصولات زراعی تحمل بیشتری را در شرایط تنش از خود نشان می دهد (تریتوون و همکاران، ۲۰۰۶). از طرفی بیشترین میزان کاهش تعداد دانه با اعمال تیمار تنش خشکی در مرحله گلدهی مشاهده شده است.

شکل۴ – ۱: میانگین تعداد دانه در سنبله در سطوح مختلف تنش خشکی. I1: آبیاری مطلوب، I2: قطع آبیاری از مرحله ی گلدهی، I3: قطع آبیاری از مرحله ی شیری شئن و I4: قطع آبیاری از مرحله ی خمیری نرم. میانگین داده ها با حروف مشابه براساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشند.

در این آزمایش لاین ۲۰ با میانگین ۶۲/۵۴ دانه در سنبله بیشترین تعداد دانه در سنبله و رقم سناباد با میانگین ۱/۴۴ دانه در سنبله کمترین تعداد دانه در سنبله را به خود اختصاص دادند (شکل۴- ۲ )

شکل ۴- ۲ : میانگین تعداد دانه در سنبله در ژنوتیپهای مختلف تریتیکاله. میانگین دادهها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنیدار نمی باشند.

امام و همکاران (۱۳۸۶)، با بررسی تأثیر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای آن در ۹ ژنوتیپ گندم اظهار داشتند که تنش خشکی پس از گلدهی سبب کاهش عملکرد دانه و اجزای آن در تمامی ژنوتیپها می شود آنها کاهش تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله و وزن هزار دانه را علت اصلی افت عملکرد در شرایط تنش خشکی اعلام کردند. تنش کمبود آب پس از گلدهی، با آسیب رساندن به فرآیند باروری دانه می تواند تعداد دانه در هر سنبله را در گندم کاهش دهد (اوانس و همکاران، ۱۹۷۰).
در این پژوهش اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی بر تعداد دانه در سنبله معنادار (P? 0.01) می باشد. در تیمار آبیاری مطلوب، رقم سناباد با میانگین تعداد دانه ۳۳/۶۶ دانه در سنبله بیشترین و لاین ۸ با ۲/۴۳ دانه در سنبله کمترین میزان این شاخص را به خود اختصاص داده است. با اعمال تنش خشکی از مرحله ی گلدهی، بیشترین و کمترین تعداد دانه در سنبله به ترتیب مربوط به لاین ۱۰ با ۴۸/۵۱ و رقم ET-83-18 با ۷۶/۴۲ دانه در سنبله می باشد. در تیمار تنش خشکی از مرحلهی شیری شدن نیز به ترتیب بیشترین و کمترین تعداد دانه در سنبله مربوط به لاین ۸ با ۱/۵۲ و رقم ET-83-18 با ۳۷/۴۳ دانه در سنبله می باشد. همچنین با اعمال تیمار تنش خشکی از مرحلهی خمیری نرم لاین ۸ با ۵/۶۵ بیشترین و رقم ET-83-18 با ۰۳/۴۱ کمترین تعداد دانه در سنبله را به خود اختصاص می دهد (شکل ۴- ۳).

شکل ۴- ۳. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر میانگین تعداد دانه در سنبله.I1: آبیاری مطلوب، I2: تنش خشکی از مرحله گلدهی، I3: تنش خشکی از مرحله شیری شدن و I4: تنش خشکی از مرحله خمیری نرم. میانگین داده ها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.

۴- ۲- وزن هزار دانه:
نتایج تجزیه واریانس عملکرد و اجزاء عملکرد در این تحقیق نشان دهنده این موضوع است که اثر تیمارهای تنش خشکی بر وزن هزار دانه معنی دار (p?0.01) بوده و در سطح ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی نیز معنی دار (p?0.05) است (جدول ۴- ۱). تنش خشکی وزن هزار دانه را در حدود ۸۴/۳۶ درصد کاهش داده است (شکل ۴- ۴).
اکبری مقدم و همکاران (۲۰۰۲)، اعلام کردندکه تنش خشکی در مرحلهی پر شدن دانه کاهش وزن هزار دانه را به دنبال داشته و در نهایت عملکرد گندم را به میزان ۱۶ درصد نسبت به تیمار شاهد (آبیاری مطلوب)،کاهش می دهد.گودینگ و همکاران (۲۰۰۳)، نیز در آزمایش شدت و زمان تنش اعلام کردند که تنش خشکی دورهی رسیدگی را در گندم کوتاهتر کرده و عملکرد و وزن هزار دانه را کاهش می دهد. طبق گزارش مارک و همکاران (۱۹۸۵)، تنش خشکی بعد از گلدهی تعداد سلول اندوسپرم دانه در قاعده و راس سنبله را کاهش داده و در نهایت وزن هزار دانه را کاهش می دهد.

شکل۴ – ۴.: میانگین وزن هزار دانه در سطوح مختلف تنش خشکی. I1: آبیاری مطلوب، I2: تنش خشکی از مرحله ی گلدهی، I3: تنش خشکی مرحله ی شیری شدن و I4: تنش خشکی از مرحله ی خمیری نرم. میانگین داده ها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.

طبق گزارش موری و کریمزاده (۱۳۹۱)، قطع آبیاری در مرحلهی گلدهی وزن هزار دانه و سایر اجزاء عملکرد را به طور معنیداری کاهش می دهد. هوچمن (۱۹۸۲)، نیز گزارش کرد که تنش خشکی در مرحلهی پر شدن دانه وزن هزار دانه و در نهایت عملکرد دانه را به میزان ۱۶ درصد در مقایسه با آبیاری مطلوب کاهش می دهد. رویو و همکاران (۲۰۰۰)، معتقدند که کاهش دورهی پر شدن دانه که در اثر تنش خشکی ایجاد می شود میانگین وزن هزار دانه را کاهش داده و در نهایت عملکرد را کاهش می دهد. بویر (۱۹۹۶)، نیز اظهار کرد که تنش خشکی بهاره در استرالیا و در مرحلهی پر شدن دانه، منجر به کاهش شدید وزن هزار دانه در گندم می شود. بعلاوه در شرایط تنش بسته شدن روزنهها از هدر روی آب جلوگیری کرده و با کاهش فتوسنتز جاری و کاهش مواد پرورده برای پر شدن دانه ها، وزن هزار دانه را کاهش می دهد.
در این آزمایش لاین شماره ۲۰ با دارا بودن میانگین وزن هزار دانه برابر با ۹۲/۴۸ گرم بیشترین میانگین وزن هزار دانه و رقم سناباد با میانگین وزن هزار دانه ی ۴۲/۴۲ گرم کمترین مقدار وزن هزار دانه را در بین سایر ژنوتیپها را به خود اختصاص می دهند (شکل ۴- ۵).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع مقاله درباره معیارهای ارزیابی، نرم افزار، دسته بندی

شکل۴ – ۵: میانگین وزن هزار دانه در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله. میانگین داده ها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.

شکل ۴- ۶. اثر متقابل تیمارهای آزمایشی بر وزن هزار دانه (گرم). I1: قطع آبیاری مطلوب، I2: تنش خشکی از مرحله گلدهی، I3: تنش خشکی از مرحله شیری شدن و I4: تنش خشکی از مرحله خمیری نرم. میانگین داده ها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.

در بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی، در تیمار آبیاری مطلوب، رقم ET-83-18 با ۹۲/۵۳ گرم بیشترین و لاین ۲۰ با ۸۳/۴۱ گرم کمترین میزان وزن هزار دانه را دارا می باشد. با اعمال تیمار تنش خشکی از مرحلهی گلدهی نیز بیشترین و کمترین میزان وزن هزار دانه به ترتیب مربوط به لاین ۱۰ با ۸۳/۵۶ گرم و رقم ET-83-18 با ۸۳/۳۴ گرم می باشد. در تیمار تنش خشکی از مرحلهی شیری شدن، رقم سناباد با ۱۷/۵۸ گرم بیشترین و رقم ET-83-18 با ۶۶/۳۷ گرم کمترین وزن هزار دانه را به خود اختصاص می دهند. همچنین در تیمارتنش خشکی از مرحلهی خمیری نرم نیز به ترتیب بیشترین و کمترین وزن هزار دانه مربوط به لاین ۱۰ با ۱۷/۵۱ گرم و رقم ET-83-18 با ۶۶/۴۶ گرم می باشد (شکل ۴- ۶).
۴- ۳- تعداد سنبله در واحد سطح:
طبق نتایج این آزمایش مشخص شد که تنش خشکی تعداد سنبله در واحد سطح را به طرز معنیداری (P? 0.01)، به میزان ۰۲/۴۰ درصد کاهش می دهد و تنش خشکی از مرحلهی گلدهی با شدت بیشتری (۱/۲۶۸سنبله در واحد سطح) تعدادسنبله در واحد سطح را کاهش می دهد (شکل ۴- ۷) همچنین این صفت در سطح ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ و تنش خشکی نیز معنی دار (P? 0.01) می باشد (جدول ۴- ۱).

شکل۴ – ۷: میانگین تعداد سنبله در متر مربع بین سطوح مختلف تنش خشکی. I1: آبیاری مطلوب، I2: تنش خشکی از مرحله ی گلدهی،I3: تنش خشکی از مرحله ی شیری شدن و I4: تنش خشکی از مرحله ی خمیری نرم. میانگین داده ها با حروف مشابه بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.
کمبود آب در مرحلهی قبل و بعد از گلدهی ممکن است تعداد سنبله و باروری سنبلکها را در گندم کاهش داده و در نهایت باعث کاهش عملکرد شود (گیونتا و همکاران، ۱۹۹۳). ژانگهو و راجارم (۱۹۹۴)، در بررسی تیمارهای مختلف آبیاری در گندم در یافتند که تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع بیشترین حساسیت را به تنش خشکی دارند. استرلینگ و ناس (۱۹۸۱)، اظهار داشتند که تنش خشکی در مرحلهی سنبلهدهی تا پر شدن دانه به دلیل کاهش تعدادسنبلههای بارور و تعداد دانه در هر سنبله موجب کاهش محصول در گندم می شود.
در آزمایشی که به منظور ارزیابی لاینهای امید بخش گندم نان به قطع آبیاری در مراحل انتهایی انجام شد تجزیه واریانس مرکب دادهها نشان داد که اثر آبیاری، ژنوتیپ و اثر متقابل آنها بر تعداد سنبله بارور در واحد سطح، عملکرد دانه، وزن هزار دانه و تعداد دانه در سنبله معنیدار بود (گوتری و همکاران، ۲۰۰۱).
در این تحقیق و در بین ژنوتیپهای مختلف تریتیکاله رقم سناباد با میانگین ۴/۴۷۶ سنبله در متر مربع بیشترین و رقم ET-83-18 با میانگین ۶/۳۰۲ سنبله در متر مربع کمترین تعداد سنبله در واحد سطح را در بین تمامی ژنوتیپها دارا می باشند(شکل ۴- ۸).

شکل۴ – ۸: میانگین تعداد سنبله در متر مربع در ژنوتیپ های مختلف تریتیکاله. میانگین داده ها با حروف مشابه ب اساس آزمون دانکن در سطح احتمال ۵? معنی دار نمی باشد.

در تحقیقی دیگر که به منظور مطالعهی تاثیر تنش خشکی بر عملکرد دانه و اجزای آن در ۹ ژنوتیپ گندم نان و یک ژنوتیپ گندم دوروم انجام شد مشخص شد که اعمال تنش خشکی پس از گلدهی در کاهش تعداد سنبلک در سنبله و تعداد سنبله در واحد سطح معنیدار نبود (امام و همکاران، ۱۳۸۳).
در بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و سطوح مختلف تنش خشکی در این آزمایش مشخص شد که در آبیاری مطلوب رقم سناباد با ۵۵۲ و لاین ۲۰ با ۸/۲۲۴ سنبله به ترتیب بیشترین و کمترین تعداد سنبله در متر مربع را دارا می باشد. با اعمال تیمار تنش خشکی از مرحلهی گلدهی نیز لاین ۸ با ۱/۳۳۶ بیشترین و لاین ۲۰ با ۴/۲۷۰ کمترین تعداد سنبله در واحد سطح را به خود اختصاص می دهند. در تیمار تنش خشکی از مرحلی شیری شدن لاین ۸ با ۸/۴۲۷ بیشترین و رقم ET 83-3 با ۲۲۹ کمترین تعداد سنبله در واحد سطح را دارند. همچنین با تنش خشکی از مرحلهی خمیری نرم نیز بیشترین و کمترین تعداد سنبله در واحد سطح به ترتیب به لاین ۲۰ با ۳/۵۱۵ و رقم ET

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید