مقاله رایگان درباره
انقلاب مشروطه، عصر مشروطه پایان نامه ها و مقالات

بزرگان محلی را ترغیب کرد تا املاک روستایی را به نام خود کنند.” (آبراهامیان ، 1383 : 137) سیاست اقتصادی او در زمینه ی تجارت نیز نارضایتی زیادی را در بین طبقه ی متوسط سنّتی برانگیخت.اصلاحات غیرمذهبی نیزنارضایتی علما و عامه ی مردم رادرپی داشت.
4-2-4-1-2-3-1. شبه مدرنیسم
اقدامات دولت در زمینه ی اصلاحات، بعضاً تأثیری آن چنان که باید نمی داشت و علّت آن را می بایست در عدم ایجاد زیر ساخت های مناسب دانست و انجام امور، صرفاً بر اساس الگو پذیری مستقیم از جامعه ی غرب. برای مثال ، اصلاحاتی که در سیستم اداری کشور صورت گرفت، بیشتر مناسب سیستم اداری کشوری چون فرانسه بود . همچنین است احداث راه آهن یا تأسیس بانک و … که از زمان پیدایش اندیشه ی تجدد، از دغدغه های اصلی بسیاری از روشن فکران محسوب می شد. چرا که آن ها پیشرفت را تنها به معنای همانند- سازی جامعه ی خویش می دانستند با وضعیت جوامع مدرن اروپایی و الگو برداری مستقیم ، بدون فراهم گشتن بستر فرهنگی و اقتصادی مناسب، درحالی که صرف این همانند سازی دلیلی برای تجدد محسوب نمی شود. آن چه را که مدعیان تجدد ایران، به عنوان مدرنیسم درصدد اجرای آن بودند، شبه مدرنیسم می خوانند. به معنای آن چه که با مدرنیسم یکی انگاشته شده است. این پدیده، از مشخصه های حکومت استبدادی رضاشاه می باشد. (کاتوزیان، 1370)

4-2-4-1-2-3-1-1. شیه مدرنیسم و ناسیونالیسم دولتی
4-2-4-1-2-3-1-1-1. روشن فکران ناسیونالیسم
شبه مدرنیسم در اموری که مستقیماً با فرهنگ و شیوه ی مألوف زندگی مربوط می شد، تنش و نارضایتی شدیدی را در سطح جامعه ایجاد کرد؛ دستور اجباری برای استفاده از کلاه شاپوری برای تمام مردها، اعتراض و تحصّن آن ها را در پی داشت که این اعتراض به دستور شاه سرکوب شد. او پس از مدتی کوتاه اعلام کرد که هیچ زنی حق ندارد از چادر و روسری استفاده کند. در جامعه یی که زنان آن از قرن ها پیش بر اساس فرهنگ دینی خود، عادت به پوشاندن موهای خود دارند، صدور ناگهانی این دستور، به معنای ایجاد گستی ناگهانی است میان ریشه های عمیق فرهنگی و نمودهای آن در جامعه. (کاتوزیان، 1370) نمود دیگر شبه مدرنیسم ادعای دولت است مبنی بر این که ” ادعا می کرد … ملّت ایران قوم واحد یک دستی است و زبان واحدی دارد که صریحاً و مؤکّداً ضد عرب و ضد ترک بود. در حالی که احتمالاً در آن زمان در ایران تعداد ترک زبان از فارسی زبانان بیشتر بود … یک پیامد عملی این ها – که برآیندزننده یی از ناسیونالیسم و شبه مدرنیسم در استبداد حکومت بود- مبارزه با زبان های دیگر (ایرانی و غیر ایرانی ) ، تبعیض اقتصادی – اجتماعی علیه استان ها ی غیر فارسی زبان و یورش نظامی به زندگی و فرهنگ عشایری بود.”( کاتوزیان ،1370 : 433) و سپس تلاش برای اسکان عشایر به اجبار.در این جا شبه مدرنیسم وجهی از ناسیونالیسم حکومتی به شمارمی آید که به اجبار و با استبداد ویژه ی حکومت دیکتاتوری اعمال می شود. ( کاتوزیان ، 1370 )
همان طور که در پیش ذکر شده ، اشتباه، در اساس ، در عدم درک زمینه ی فرهنگی و اقتصادی کشور می باشد و تصور تحقق اهداف تجدد طلبانه از طریق همانند سازی . انقلاب مشروطه، با هدف براندازی ناگهانی سلسله ی قاجار و ایجاد حکومت قانون، نخستین تلاش بود در جهت این همانندسازی که به تشکیل حکومت پهلوی انجامید، حکومتی با اقتدار مطلق فردی و در عین حال مدعی اهداف تجددطلبانه . شکل گیری این حکومت در جامعه ی ایران نوعی شبه مدرنیسم محسوب می شود که طبعاً چنین پدیده یی را در درون خود نیز می پرورد. رضا شاه، تنها مجری اهداف روشن فکران بود که در مسیر تحقق آن، به اقتضای حاکمیت مطلق فردی ، به خشونت و سخت گیری متوسل شد.
” در تصور انسان نمی گنجد که ناسیونالیست روشن فکران جوانی مانند میرزاده ی عشقی، تقی ارانی یا صادق هدایت، قادر به رفتاری با دیگران بوده باشد که در قالب رسمی رضا شاه با مردم شد … عشقی در همان اوایل کار با آن در افتاد و جان خود را بر سر آن گذاشت. ارانی به مارکسیست گروید و در زندان مرد ، هدایت از حکومت روی گردان شد و به مظاهرسخیف ناسیونالیسم رسمی حمله برد.خصوصاًبه فرهنگستان رسمی(که انتقاد ملایم تر تقی زاده از کار آن، پاک اورابه دردسر انداخت) و ” انجمن پرورش افکار” که برای دولت تبلیغ می کرد .” (کاتوزیان ، 1370 : 442) او هم چنین در قالب داستان میهن پرست ، عمل کرد حکومت و انجمن پرورش افکار را به شکل نمادین مورد انتقاد قرار داد .(کاتوزیان،1370)
رفتار رضا شاه، از ابتدا در میان طبقه ی متوسط جدید ، دو موضع گیری را موجب شد ؛ ” در بین روشن فکران نسل جوان تر مخالفت انفعالی را باعث شد و از سوی دیگر حمایت پر شور نسل مسن تر روشن فکران را نخست جلب کرد و سپس از دست داد. [این گروه] در آغاز ، از برقراری نظم جدید … حمایت کردند .اما اوائل دهه ی 1310 که شاه موافقت نامه ی نامطلوب نفتی را امضا کرد، در انباشتن ثروت حریص تر شد، با هزینه های نظامی اش تورم را گسترش داد و با ممنوع ساختن همه ی احزاب سیاسی، از جمله احزاب اصلاح طلب، قدرت را شخصاً قبضه کرد ، شور و شوقشان به یأس گرایید. … [سیدحسن] تقی زاده ، مقام سفارت خود را در پاریس از دست داد و از بازگشت به ایران عذر خواست.[محمد] فرخی، شاعر بزرگ حزب سوسیالیست، در بیمارستان زندان در گذشت. … علی دشتی نویسنده ی معروف که روزنامه اش شفق سرخ، از سال 1301 حامی رضا شاه بود، خود را از مصونیت پارلمانی محروم دید و در یک آسایشگاه دولتی بازداشت شد … . مخالفت و نارضایتی در میان روشن- فکران جوا
ن تر در طول دهه ی 1310 به شکل اعتراضات دانشجویی در داخل و خارج از کشور آشکار شد. “دولت نیز به بازداشت و محاکمه ی آن ها می پرداخت .” (آبراهامیان ، 1383: 141-142)
4-2-4-1-2-3-1-1-1-1. وضعیت فرهنگ، هنر و ادبیات
فعالیت های فرهنگی و هنری در این زمان ، به شدت تحت کنترل دولت می باشند و از سانسور و یا حتی توبیخ در امان نیستند. به همین دلیل بسیاری از مفاهیم مطرح در ادبیات دوره ی مشروطه ، هم چون آزادی و انتقادات اجتماعی به تدریج رنگ می بازند و به شکل پوشیده و یا سطحی مطرح می باشند. (شفیعی کدکنی، 1383: 49) مفهوم وطن و ملی گرایی در خدمت دولت و در جهت تبلیغ اهداف آن در آمده است و نویسندگانی چون صادق هدایت که این وضعیت را در یافته اند، از نوشتن آثار مربوط به آن دست کشیده اند . نمایش نامه ی ” پروین دختر ساسان” (چاپ در سال 1309) آخرین اثر نمایشی او در این زمینه است. هدایت پس از آن، فعالیت های ناسیونالیستی خود را معطوف ساخت به تحقیق در متون کهن. (کاتوزیان، 1377: 15) رمان های اجتماعی که از سال 1300 تا این زمان بر سر کار می باشند، در جهت نمایانـدن وضعیت اقشارمحروم و ستم دیده ، درجامعه یی آکنده از فساد اخلاقی ، نمونه یی از تأثیر پذیری کار هنری است ازاختناق عصر رضا شاهی .چرا که نویسندگان این نوع رمان ها که برخلاف نویسندگان دوره ی مشروطه از صحنه ی مبارزات سیاسی به کناری نهاده شده اند ” ترسان از حبس و قتل و متأثر از ادبیات رمانتیک اروپا”،به جای انتقادسازنده ی سیاسی و اجتماعی و هدف قراردادن اصل مشکلات ، به اخلاقیات فردی می پردازند و ابراز دلسوزی و آه و ناله برای افراد ستم دیده، ابراز ملال و خستگی از وضعیت موجود و بعضاً گرایش به مرگ.( میرعابدینی، 1386 : 71) . ادبیات موسوم به “ادبیات زیر زمینی” در این دوره رو به کارمی آید. نوشته های بزرگ علوی دراین زمان، جزء این گروه محسوب می شود. او که پس از سوءظن حکومت نسبت به گروه ارانی – موسوم به پنجاه و سه نفر- بازداشت شد، دراین زمان به نگارش عاطفی رویدادهای زندان و وضعیت افرادزندانی می پردازد. درعرصه ی شعر، آثار کسانی چون لاهوتی، نیما یوشیج و فرخی یزدی در این گروه جای می گیرند. (شفیعی کدکنی ،1383 : 47) فرخی یزدی که درهمین دوره به روی کار آمد و درقالب غزل به عرضه ی مفاهیم سیاسی و اجتماعی می پرداخت ، پس از مدتی حبس و شکنجه دربیمارستان زندان در گذشت. عشقی شاعر پرشور عصر مبارزات مشروطه ، هم چنان که ذکر شد، پیش از حاکمیت رضا شاه جان خود را ازدست داد . عارف قزوینی، شاعر سیاسی و اجتماعی عصر مشروطه، در این زمان در تبعید به سر می برد (کاتوزیان، 1370 ) و ملک الشعرا بهار ، برخلاف پیش ، از مسائل سیاسی واجتماعی دوری جسته، به نشرمجلات ادبی وتحقیق درادب فارسی می پردازد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ تحقیقارزش دفتری، ارزش بازار، اطلاعات مالی، رگرسیون
مقاله رایگان درباره
انقلاب مشروطه، عصر مشروطه پایان نامه ها و مقالات

دیدگاهتان را بنویسید