شرمساری و شرم

شرمساری و شرم اولین تعابیر و اصطلاحاتی است که مورد تاکید بوده است. مفاهیم مذکور ویژگی­ها و وجوه مشترکی دارند، اما از هم متمایزاند. شرمساری به عنوان یک عمل و یا رفتار تادیبی یا انضباطی تلقی می­شود، اما شرم به مثابه عاطفه­ای است که توسط هر کدام از طرفین در نشست­ها احساس و ابراز می­شود. مطابق نظر بریث ویت، شرمساری به معنای تمام فرایندهای اجتماعی است که بیانگر عدم تأیید یک رفتار به منظور ایجاد پشیمانی یا شرمساری و سرزنش در یک شخص برای احساس شرم از دیگران است. هر چند همه شرمساری، شکلی از عدم تأیید اجتماعی است، اما شرمساری می­تواند عملاً در دو سطح عمل کند. شکل اول شرمساری متضمن ابراز توبیخ و عدم تأیید به دنبال سرپیچی است که القا می­کند شخص متخلف عزت و احترام خود را در اعیان افراد القا کننده توبیخ و عدم تأیید از دست داده است و لذا بیانگر امکان طرد و رد است. این شرمساری می­تواند ضمنی یا صریح باشد، مانند اخم کردن، خندیدن، سر تکان دادن، تذکر مستقیم کلامی، توبیخ توسط قاضی یا می­تواند غیر مستقیم از طریق بدگویی انجام پذیرد. نحوه اجرای شرمساری به لحاظ فرهنگی، خاص و ویژه است. بعلاوه شرمساری ممکن است از طریق مجازات رسمی القا شود یا به همراه مجازات ضمیمه شود (دانسی،20:2010).

شکل دوم شرمساری، توسط عملکردهای اجتماعی انجام می­گیرد که به شکل­گیری وجدان در کودکان می­انجامد. توبیخ و عدم تأیید که القا کننده شرمساری است، از رهگذر جامعه­پذیری کودکان در خانواده یا شبکه اجتماع، وجدان را پرورش می­دهد که از درون بر رفتار مجرمانه نهیب می­زند. به این طریق، کودکان در خلال جامعه­پذیری در چارچوب خانواده و اجتماع، یاد می­گیرند که در برابر کنترل­های بیرونی که از طریق توبیخ آشکار و صریح والدین القا می­شود، پاسخ­گو باشند. به مرور زمان، کنترل­های بیرونی رفتار، آنگاه که کودک معیارهای رفتارهای «درست» و «غلط» را رشد می­دهد، بسته به فرهنگی که در آن جامعه­پذیری رخ می­دهد، موثرتر و کاراتر می­شوند. رشد و پرورش وجدان به مثابه شکلی از کنترل اجتماعی، بر طبق فرض، در مقایسه با مجازات صریح و آشکار، عامل بازدارنده برتری است. زیرا مبادرت به انجام رفتاری که در اجتماع توسط دیگران ارزشمند توبیخ می­شود، بازتاب نمادین یک «نقص یا کاستی» در شخصیت و وجود فردی است که دست به چنین رفتاری زده است (همان:21).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مشکلات ارزیابی عملکرد

طبق پیش­فرض­های نظریه شرمساری بازپذیرکننده، شرمساری در هر شکل­اش، به تجربه عاطفه منفی شرم می­انجامد که در خلال تهدید تجربه عاطفه دردناک، طبق فرض، از بروز رفتار مجرمانه پیشگیری می­کند. تحقیقات متعددی در جهت واکاوی ماهیت شرم در پاره­ای از حوزه­های مختلف علمی و دانشگاهی به اجرا درآمده است، گرچه توافقی در خصوص تعریف این عاطفه بوجود نیامده است.

 

دسته‌ها: آموزشی