بررسی شیوع علائم افسردگی در مادران کودکان مبتلا به اختلال بیشفعالی و نقص توجه در کلینیک روانپزشکی کو دک و نوجوان شهرستان ساری

پژوهشی

مجــلـــــه دانشــــگاه عــلـــــوم پـزشــکـــــی مــازنــــــدران دوره بیست و یکم ویژه نامه 1 اسفند سال 1390 (72-67)

بررسی شیوع علائم افسردگی در مادران کودکان مبتلا به اختلال بیشفعالی و نقص توجه در کلینیک روانپزشکی کو دک و نوجوان شهرستان ساری

عارفه شفاعت عبد الحکیم تیرگری
چکیده
سابقه و هدف: مطالعات نشان می دهد که میزان افسردگی و برخی اختلالات روان پزشکی دیگر به میـزان بیـشتری درمادران با فرزندان مبتلا بهADHD دیده می شـوند . از آن جـا کـه افـسردگی مـادر بـر مـدیریت رفتـار فرزنـد مبـتلایش تـأثیر می گذارد تشخیص و درمان ب ه موقع افسردگی مادر نقش مهمی در پیش آگهیADHD در فرزند مبتلا دارد. در این پژوهششیوع علاdم افسردگی مادران دارای فرزند مبتلا به ADHD ارزیابی می گردد.
مواد و روش ها: 100 نفر از مادران کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقص توجه که جهت درمـان کودکـان مبـتلای خـود بـهکلینیک روان پزشکی مراجعه کرده بودند انتخاب شدند. ابتـدا کودکـان توسـط روان پزشـک کـودک و نوجـوان معاینـه شـدند.
تشخیص بر اساس معیار DSM-IV-TR و پرسشنامه کانرز (conners parent rating scale) گذاشته شد. پرسشنامه بـک (Beck)
توسط مادر برای ارزیابی علایم افسردگی در مادر تکمیل شد. اطلاعات دموگرافیک ازطریق پرسشنامه جداگانه ای از مادر اخذ شد.
یافته ها: 40 درصد از مادران این کودکان از درجات مختلف افسردگی رنج می بردند. 32 درصد افسردگی خفیف ، 7 درصد افسردگی متوسط و1 درصد افسردگی شدید. شایع ترین علای م افسردگی به ترتیب شامل کاهش انرژی، کاهش میـلجنسی، عدم رضایت از خود، عدم توانایی تصمیم گیری، احساس گناه ، احساس مجازات و بی علاقگـ ی نـسبت بـه اطرافیـانبوده است . میان افسردگی مادران و تحصیلات ارتباط آماری معنی دار وجـود داشـته اسـت بـه طـوری کـه بـا افـزایش سـطحتحصیلات مادران، افسردگی در آن ها کاهش می یابد.
استنتاج: میزان افسردگی در مادران کودکان مبتلا بـهADHD در ایـن مطالعـه بـسیار بیـشتر از میـزان آن در جمعیـتعمومی بوده است. اگرچه میزان مادران مبتلا به افسردگی در گروه گیرنده درمان برای اختلال بـیش فعـالی و نقـص توجـه، کمتر بوده است ارتباط معنی دار آماری میان مصرف دارو در کودکان و میزان افسردگی در مادران آن ها یافت نشد.

واژه های کلیدی: افسردگی مادران، شیوع، ADHD

مقدمه

مولف مسئول: عارفه شفاعت- ساری: بخش روان پزشکی کودک و نوجوان بیمارستان زارع E-mail: Shafaat_arefeh@yahoo.com
مرکز تحقیقات روان پزشکی و علوم رفتاری، گروه روان پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران
) تاریخ دریافت : 23/3/90 تاریخ ارجاع جهت اصلاحات : 12/7/90 تاریخ تصویب : 9/9/90
67
بیش فعالی و نقص توجه یکی از شایع ترین اخـتلالات روان پزشکی کودکان است که 10-8 درصد از کودکان
سنین مدرسه را گرفتار می کند. بیش فعالی و نقص توجـه
الگوی پایدار نقص توجه و بیش فعالی است که شدیدتر و
شایع تر از آن است که در کودکان با رشـد مـشابه دیـدهمی شود(1) علایم اصلی این اخـتلال شـامل بـیش فعـالی،نقص توجه و تکانشگری میباشد که هر کـدام بـسته بـهشرایط سنی کودک می تواند بارزتر باشد(2) این بیمـاریروی عملکـرد کودکـان در خـانواده، اجتمـاع و مدرسـه تـأثیر سـوء گذاشـته و باعـث واکـنش منفـی اطرافیـان، خانواده، کادر مدرسه و همسالان می شـود . ایـن رفتارهـامـشکلات جـدی بـرای کـودک ایجـاد کـرده و باعـثکاهش اعتماد به نفس، احـساس بـی کفـایتی، اخـتلالاتارتباطی، اضطراب و افسردگی و بزهکاری می شود(3).
پیش آگهی این اختلال در کودکی به میزان آسیبروانـی همـراه، ب ه خـصوص اخـتلال سـلوک و نـاتوانیاجتمــاعی و عوامــل مربــوط بــه خــانواده بــستگی دارد.
بهترین نتایج ممکـن اسـت بـا بهبـود عملکـرد اجتمـاعیکودک، کاهش پرخاشگری و اصلاح هر چـه سـریعتـرشرایط خانوادگی به دست آید(4).
براساس تحقیقات انجام شده توسط سازمان جهـانیبهداشت 20 درصد زنان جمعیت عمومی در کـشورهایدر حال توسعه دچار افسردگی هستند(5). همچنـین طبـقگزارشـات سـازمان جهـانی بهداشـت میـزان اخـتلالات روانی در زنان ایرانـی26 درصـد مـی باشـد (6). بـر اسـاسگزارش وزارت بهداشـت و درمـان میـزان افـسردگی درزنان ایرانی بیش از 22 درصد می باشـد (7). در حـالی کـهدر مطالعـه (1955) Mccormick LH شـیوع افـسردگی ماژور و مینور در بیماران بدون فرزند مبتلا به بیش فعالیبه ترتیب 6-4 درصد و 14-6 درصد است، در حالی کهشیوع آن در مادران کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقصتوجه 9/17 درصد برای افسردگی ماژور و 5/20 درصـددر افسردگی مینور است(8).
در مطالعــه غنــی زاده و همکــاران، کوموربیــدیتیاختلالات روان پزشکی در والـدین و کودکـان مبـتلا بـهبیش فعالی و نقص توجه سـنجیده شـد. در ایـن پـژوهشاختلالات خلقی شـایع تـرین اخـتلال روان پزشـکی بـودهاست که میزان افسردگی ماژور در مـادران 1/48 درصـد و در پدران 43 درصد بوده اسـت(9) در مطالعـه دیگـریدر تایلند افسردگی در مادران این کودکـان 62/30 درصـد افسردگی متوسط و 4 درصد افسردگی شدید گزارش شده است. در مطالعهSUANNE و همکاران (10) افسردگی وسـایر اخـتلالات سـایکولوژیک بـه میـزان بـیشتـری درخانواده هایی با فرزندان مبتلا به بـیشفعـالی در مطالعـاتدیگری نیز گزارش شده است(13،9-11).
خانواده های کودکان مبتلا بـه ایـن اخـتلال اسـترسبیشتری را تحمل می کنند(14).
ارتبـاط متقابـل بـین والـدین و فرزنـدان نـسبت بـه خانواده های دیگر بیشتر دچار اختلال مـی باشـد . بـسیاریاز مـادران از روش هـای پرخاشـگرانه بـرای کنتـرل ایـن کودکان استفاده می کنند(15) افسردگی مادران اسـتفاده از روش های تنبیهی ، به خصوص نوع جـسمی آن را در ایـنکودکان افزایش می دهد(16). ارزیابی و درمان افسردگیمادران می تواند نقش مهمی در درمان این کودکان و بهبود پیش آگهی بیماری برعهده داشته باشد. دیده شده افسردگی مادر پیشگویی کننده ی مسائل سلوک در این کودکان است.
افسردگی مادر یـک عوامـل خطـر مـی باشـد و آمـوزشفرزند پروری مثبت زودرس بـه مـادران یکـی از عوامـل محافظتی برای جلوگیری از شکل گیری مـسائل اخـتلالسلوک در ایـن کودکـان اسـت(17) ارزیـابی و مـدیریتافسردگی مادران می توانـد نقـش مهمـی در درمـان ایـنکودکان بر عهده داشته باشد به عبارت دیگر با تشخیصزودرس افـسردگی مـادران مـی تـوان از بـروز مـشکلاتبیشتر و اخـتلالات رفتـاری در ایـن کودکـان جلـوگیریکـــرد. مطالعـــه فـــوق مـــشکل مـــوردنظر را از دیـــدگاه اپیــدمیولوژیک مــورد ارزیــابی قــرارداده اســت زیــرا اطلاعات اندکی در این زمینه وجود دارد. تنها مطالعه درایران مربوط به پژوهش غنی زاده و همکارانشان می باشـدکــه مجموعــه اخــتلالات روانپزشــکی را در والــدینکودکان مبتلا به اختلال فوق ارزیابی نموده اند،کـه البتـهدر م طالعه ایشان کودکان مبتلا، اخـتلالات روانپزشـکیدیگری را نیز به طور هم زمان داشته اند.

مطالعه فوق صرفاً به افسردگی در مـادران کودکـانمبتلا به اخـتلال بـیش فعـالی و نقـص توجـه کـه ک مبـود دیگری نداشته اند، پرداخته است.
هدف از این مطالعه تعیین شیوع علایـم افـسردگی در مادران کودکان مبتلا به اختلال بیشفعالی و نقص توجه در ایران می باشد. تا بتوان بزرگی مشکل را تخمین زده و برای مقابله با آن راهکارهای مناسب در نظر گرفت.

مواد و روش ها
پژوهش حاضر یک پژوهش توصـیفی مـی باشـد در این تحقیق گروههای نمونهی پژوهش و جامعـهی مـوردمطالعه شامل مادران کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقصتوجه بوده که جهت درمـان فرزنـدان خـود بـه کلینیـکروان پزشکی اطفال مراجعـه کـرده انـد . حجـم نمونـه، بـراساس مطالعات گذشـته 100 مـورد در نظـر گرفتـه شـدهاست. در این مطالعه از 3 پرسـشنامه جهـت جمـع آوریاطلاعات استفاده شد.
پرسشنامه ی(Conner’s parent rating scale-revised) که برای تأیید تشخیص بیش فعالی و نقص توجه در ایـنمطالعه از فرم کوتاه و تجدید نظر شده ی آن استفاده شد.
مجموع پرسش هایی کـه در پرسـشنامه ی کـانرز والـدینوجود داشته شامل 27 س ؤال بوده که در پاسـخ بـه آن هـاچهــار گزینــه وجــود داشــته اســت. (0) اصــلاً درســت نمی باشد، (1) به ندرت درست است، (2) اغلـب درسـتاست و (3) ً کاملا درست است.
2- پرسشنامه بک جهـت تعیـین علایـم افـسردگی درمادران انتخاب شد نمرات تعیین شده بین 0 و 63 بـود. نـوعافسردگی بر اساس نمره ی بک به صورت زیـر بـوده اسـت نمره 18- 9 جهت افسردگی خفیف ، نمـره 29- 19 جهـتافسردگی متوسط و نمره 63- 30 جهت افسردگی شدید.
3- اطلاعات دموگرافیک کودکان، سـابقه درمـاندارویـی و در مـورد مـادران سـن و سـطح تحـصیلات، توسط پرسـشنامه ای کـه بـه ایـن منظـور تهیـه شـده بـودجمع آوری گردید.
در ابتــدا کــودک توســط روان پزشــک کــودک و نوجــوان ویزیــت شــد و تــشخیص اخــتلال براســاس
DSM-IV-TR صورت گرفت ، سـپس درصـورت عـدم
دارا بودن معیارهای خروج از طـرح وارد مطالعـه شـدند.
معیارهای خروج از مطالعه شـامل هـم ابتلایـی در محـور I,II,III ، عقب ماندگی ذهنی یا هوش مرزی در کـودکوخانواده ی تک والدین بوده است.
پس از توضیح راجع به طرح تحقیقاتی برای مادرانو کودکان و کسب رضایت از آنهـا وارد طـرح شـدند.
در ابتدا پرسشنامهی کانرز والدین 27 س ؤالی توسط مادرتکمیل شد، سپس پرسشنامه ی بک 21 سوالی توسـط مـادر با توجه به علایم دریک ماه اخیر تکمیل شـد. ارزیـابی ونمره گذاری و تفسیر پرسشنامه های تکمیل شده ی کـانرزتوسط مؤسسه ی علوم شناختی انجام شده است.
اطلاعات پس از ارزیابی نتیجهی پرسشنامه ها توسطنرم افزار SPSS آنالیز گردید و برای توصیف جمعیـت ازشاخص های مرکزی و پراکنـدگی اسـتفاده شـد و بـرایمقایـسه داده هـای کمـی در دو گـروه از T-test و در سـه گـروه از ANOVA اسـتفاده شـد. همچنـین بـرای مقایـسه داده های کیفی در دو گروه یا بیشتر از Chi- square و برای تعیــین ارتبــاط داده هــای کمــی از همبــستگی پیرســون Person correlation اســـتفاده شـــد و 05/0p< بـــرای معنی داری نتایج در نظر گرفته شد. پرسش نامه بدون ذکر نام بود و از مـادران درخواسـتشد در صورت تمایل در این تحقیق شرکت کنند و پـس ازاخذ رضایت نامه از آنها اطلاعات دریافت شـد. اطلاعـاتفردی پرسشنامه پس از تکمیل کاملاً محرمانه ماند. یافته ها 81 درصد از کودکان شرکت کننده در ایـن مطالعـهپسر و 19 درصد دختر بودند ( جدول شماره 1). متوسط سن کودکان پسر 81/7 با ا نحراف معیار 2 ومتوسط سـن دختـران 31/8 بـا انحـراف معیـار 2/2 بـودهاست. کمترین سن در گروه کودکان 3 سـال و بـالاترینآن نیز 12 بود . میـانگین سـنی مـادران 1/33 بـا انحـرافمعیار 1/5 کمترین سن مادران در ایـن نمونـه آمـاری 21سال و بیشترین آن 50 س ال بوده اسـت. بیـشترین درصـدفراوانی مربوط به تحصیلات دیپلم با 56 درصد و کمتـرین فراوانی مربوط به بالاتر از دیپلم با 21 درصد بوده اسـت. همچنین 23 درصد از مادران دارای مـدرک زیـر دیـپلمبـوده انـد (جـدول شـماره1). 38 درصـد کودکـان مـورد مطالعه تحت درمان جهت بیش فعالی بودند و 62 درصدهم تحت درمان دارویی نبودند ( جدول شماره 1). جدول شماره 1: ویژگی های دموگرافیک گروهای مورد مطالعه متغیر فراوانی درصد فراوانی جنس کودکان پسر 81 81 دختر 19 19 8 سن کودکان 5-3 سال 8 8-6 سال 61 61 9-12 سال 31 31 سن مادران 30- 20 34 34 58 58 31 -40 8 8 41 -50 مصرف دارو جهت بیش فعالی دارد 38 38 ندارد 62 62 سطح تحصیلات مادران زیردیپلم 23 23 دیپلم 56 56 لیسانس 21 21 با توجه به نمره گذاری بک، 40 درصد از مـادران ازدرجات مختلف افسردگی رنج می برند، که از این میزان32 نفر دارای افسردگی خفیف و 7 نفر دارای افـسردگیمتوســط و 1 نفــر دارای افــسردگی شــدید بــوده انــد. شایع ترین نوع افسردگی، افسردگی خفیـف بـوده اسـت ( نمودار شماره 1). بدون افسردگی افسردگی خفیف افسردگی متوسط افسردگی شدید نمودار شماره 1: میزان افسردگی مادران متوسط نمره بک بـرای افـسردگی مـادران 08/9 بـاانحراف معیار 7/7 بـوده اسـت. کمتـرین نمـره بـک 0 وبیــشترین آن 48 بــود. میــانگین ســنی مــادران در گــروهافسرده 9/33 با انحراف معیار 4/5 بـوده و در گـروه غیـرافسرده 1/32 با انحراف معیار 8/3 بوده است کـه از نظـرآماری معنی دار نبوده است (جدول شماره 2). جدول شماره 2 : مقایـسه مـادران افـسرده وغیـر افـسرده از نظـرجنس کودک ، تحصیلات مادر و درمان دارویی کودکـان در شـهرساری در سال 89 مادران غیر افسرده مادران افسرده 32/1 ± 3/8 33/9 ± 5/4 میانیگن سنی مادران % 48 N =48 پسر % 33 N =33 پسر جنس کودکان 114/0p= % 12 N =12 دختر % 7 N =7 دختر % 6 N =6 % 38 N =38 زیردیپلم دیپلم % 17 N =17 % 28 N =28 زیردیپلم دیپلم سطح تحصیلات مادران 02/0p= % 16 N =16 بالای دیپلم % 5 N =5 بالای دیپلم % 35 N =35 بدون درمان % 27 N =27 بدون درمان درمان دارویی کودکان 706/0p= % 25 N =25 با درمان % 13 N =13 با درمان بین جنـسیت کودکـان و افـسردگی مـادران ارتبـاطمعنی داری وجود نداشته است (114/0 p=). مشخص شد که با افزایش سـطح تحـصیلات میـزانافسردگی کاهش می یابد. و ارتباط بین گروه های دیپلم و پــایین تــر از دیــپلم از نظــر آمــاری معنــی دار بــوده اســت (02/0p=). ارتباط بین میـزان افـسردگی و تحـت درمـان بـودنکودکــان نیــز از نظــر آمــاری معنــی دار نبــوده اســت(706/0p=) (جدول شماره 2). شایع ترین علایم افسردگی در مادران کودکان مبتلابه بیش فعالی به ترتیب شامل 1-کاهش انرژی ، 2- کـاهش میل جنسی ، 3- عدم رضایت از خـود، 4- عـدم قـدرت درتصمیم گیری، 5- احساس گناه، 6- احـساس مجـازات و 7- بی علاقگی نسبت به اطرافیان ( جدول شماره 3). جدول شماره 3 : توزیع فراوانی علایم افسردگی در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال بیش فعالی نقص توجه در شهرستان ساری سال 1389 مادران افسرده و غیر افسرده N = 100 تعداد (درصد) مادران غیرافسرده60 = N تعداد (درصد) مادران افسرده40 = N تعداد (درصد) (58) 58 (45) 27 (77/5) 3 کاهش انرژی درفعالیت های روزانه 001/0p= (35) 35 (20) 12 (57/5) 23 عدم توانایی تصمیم گیری 001/0p= (22) 22 (16/6) 10 (30) 12 بی علاقگی نسبت به اطرافیان 045/0p= (39) 39 (23/3) 14 (62/5) 25 احساس عدم رضایت ازخود 001/0p= (22) 22 (8/3) 5 (42/5) 17 احساس مجازات 001/0p= (36) 36 (23/3) 14 (55) 22 احساس گناه 002/0p= (52) 52 (40) 24 (70) 28 کاهش میل جنسی 001/0p= بحث نتـایج جـدول دموگرافیـک بیـان مـ یکنـد کـه 81 درصد از کودکـان مـورد مطالعـه پـسر و 19 درصـد نیـزدختر بوده اند که این میزان تقریبا 4 به 1 می باشد.که ایـنمورد مطابق با مطالعهی Shin و سایر مطالعات انجام شدهمی باشد. در این تحقیق مشخص شد که 40 درصد از مـادراناز افسردگی رنج می برند که از این میـزان 32 نفـر دچـارافسردگی خفیف و 7 نفـر دارای افـسردگی متوسـط و 1 نفر دچار افسردگی شدید بوده انـد . بیـشترین فراوانـی دربین افسردگی ها مربوط به افسردگی خفیف بـوده اسـت، که این موضوع نیـز مطـابق بـا مطالعـات صـورت گرفتـهتوسط Shin وFortes بوده است. البته در این دو مطالعـهدرصـدی بـرای افـسردگی ذکـر نـشد. در مطالعـه ای کـه توسطMccormic انجـام شـد میـزان افـسردگی را در ایـنمادران تا حـدود 9/17 درصـد بـرای افـسردگی مـاژور و5/20 درصد برای افسردگی مینور گزارش کـرده اسـت. در مطالعه فوق تعداد نمونه 59 مورد از کودکان مبتلا بـهبیش فعالی بود که کمتر از مطالعـه ی حاضـر بـوده اسـت. دلیل این اختلاف شاید به علت تشخیص افسردگی دردومطالعه بوده باشد. تشخیص افسردگی در مطالعه ی مـا بـراساس پ رسشنامه ی بک بوده است ولی در مطالعهی بیـانشده بر اساس مصاحبه با مادران و معیارDSM-IV بـودهاسـت و از طرفـی شـاید علـت ایـن اخـتلاف رابایـد در متفاوت بودن جوامع مورد مطالعه جستجو کرد. در مطال عه ای که توسط غنـی زاده و همکـارانش در بیمارستان حافظ شیراز با عنوان اخـتلالات روان پزشـکیدر والدین کودکان مبتلا به بیش فعالی انجام شـد شـیوعافسردگی 1/40 درصد در مادران و 6/34 درصد در پـدران محاسبه شده که این آمار منطبـق بـا یافتـههـای مطالعـهی حاضر می باشد که میتواند بـه دلیـل شـباهت در عوامـلمربوط به جامعه باشد. نتایج ب ه دست آمده در تایلند نیز به نتــایج ایــن مطالعــه نزدیــک اســت (30 درصــد بــرای افسردگی متوسط و 4 درصد برای افسردگی خفیف). اختلاف آماری معنی داری از نظر سنی بـین مـادرانافسرده و غیر افسرده وجود نداشته است. میان افسردگی و سطح تحصیلات ارتبـاط معنـی داری یافــت شــده اســت ، بــه گونــه ای کــه بــا افــزایش ســطحتحصیلات مادران افسردگی در آن ها کاهش مـی یابـد وافرادی که تحصیلات کمتری دارند نمره ی بک بالاتریرا به خود اختصاص داده اند،که شاید به ایـن دلیـل باشـدکه مادران با سطح تحصیلات بالاتر با شناسـایی زودرسعلایم بیش فعالی در کودکان، مراجعه پزشکی داشـتهانـد و درصدد درمان کودکان خود هستند و همچنین ممکـناســت از مهــارت ســازگاری بیــشتری برخــوردار بــوده، مشکلات کودک را به عنوان یـک اخـتلال قابـل درمـانمی پذیرند و نه نشانه ای از بی کفایتی خود، که این به نوبـه خود نقش مهمی در پیشگیری از افسردگی مادر دارد. اگرچه میزان مـادران مبـتلا بـه افـسردگی در گـروهکودکان گیرنده درمان برای اختلال بیش فعـالی و نقـصتوجه کمتر بوده است اما ارتبـاط معنـی دار آمـاری میـانمصرف دارو جهت درمان اخـتلال بـیش فعـالی و نقـصتوجه در کودکـان و میـزان افـسردگی در مـادران یافـتنشد. پس سایر عوامل دخیـل در افـسردگی مـادران بایـدمـورد توجـه قـرار گیـرد و در مطالعـات بیـشتری بـه آن پرداخته شود . شاید ایـن موضـوع بـه داشـتن فرزنـدی بـابیماری مزمن مربوط باشد و دقیقاً با علا یم اخـتلال بـیشفعالی و نقص توجه ارتباط نداشته باشد. این مطالعه نشان داد که علایم افسردگی در مـادرانکودکان بیش فعال بیشتر در زمینهی کاهش انرژی در انجام کارهـای روزانـه، کـاهش میـل جنـسی، احـساس عـدم رضایت از خود، عدم قدرت درتـصمیم گیـری، احـساسگناه و احساس مجازات و بی علاقگی نسبت بـه اطرافیـانبوده است. بـر اسـاس یافتـه هـا و نتـایج بـ ه دسـت آمـده در ایـنمطالعه، میزان افسردگی در مادران کودکان مبتلا به بیشفعالی بسیار بیشتر از جمعیت عادی جامعه میباشد و ایـنمادران باید تحت مراقبت های روتین روان پزشـکی قـرارگیرنــد. بــه طــوری کــه معاینــات و مــصاحبات دورهای روان پزشکی جهت بررسی علایم و نشانه های افـسردگیو دیگـر اخـتلالات روان پزشــکی صـورت گیـرد تـا بــاتشخیص و درمان به موقع بیماران از پیـدایش مـشکلاترفتاری و اختلالات سلوک در کودکان جلوگیری کـرد از محدودیت هـای ایـن مطالعـه مـی تـوان بـه حجـم کـمنمونه ی آماری اشاره کرد. همچنین برای بررسـی علایـمافسردگی استف اده از مصاحبه بـالینی بـا بیمـاران روش بـا ارزش تری محسوب می شود. 1- پیشنهاد می شود که برای داشتن شیوع دقیق تـریاز افسردگی مـادران، مطالعـه بـا تعـداد نمونـهی بیـشتریانجام شود. 2- با توجه به شیوع بالای افسردگی در این مطالعه، توصـیه مـ یشـود کـه غربـالگری افـسردگی در مـاد ران کودکان بیش فعال در کلینیک هـا انجـام شـود و درمـانمادران افسرده در کنار درمـان کودکانـشان انجـام شـود. زیرا با درمان و مدیریت افسردگی در مادران میتوان بـهدرمان بهتری در این کودکان رسید. 3- مطالعاتی که میزان افسردگی را در مادران فرزندان مبتلا به سایر اختلالات روان پزشکی و جسمی میسنجد، می تواند حقایق بیشتری را در مورد علت افـسردگی ایـنگروه مادران نشان دهد، زیرا نتایج تفاوت معنـی داری رابین مـادرانی کـه فرزنـدان آن هـا تحـت درمـان بودنـد وآن هایی که تحت درمان نبوده اند، نشان نداده است. Maternal depression and early positive parenting predict future conduct problems in young children with attention-deficit/ hyperactivity disorder. Dev Psychol 2007; 43(1): 70-82. .6 Gelder Mmayou R, Geddes J. Oxford Text Book Of Psychiatry. 1st ed. Italy: Oxford university press; 2005. .7 http://www.bavariran.com/fa/1389/07/2 .8 http://www.salamatnews.com/viewNews.138 8/11/3 .9 McCormick LH. Depression in mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder. Fam Med 1995; 27(3): 176-179. .01 Ghanizadeh A, Mohammadi MR, Moini R. Comorbidity of psychiatric disorders and parental psychiatric disorders in a sample of References .1 Faraone SV, Sergeant J, Gillberg C, Biederman J. The worldwide prevalence of ADHD: is it an American condition? World Psychiatry 2003; 2(2): 104-113. .2 Kaplan & sadok. Synopsis of Psychiatry. 10th ed. Philadelphia: Lippincott William & Wilkins; 2007. .3 Sadock BJ, Kaplan HI, Sadock VA. Kaplan & Sadock's synopsis of psychiatry: behavioral sciences/clinical psychiatry, 10th ed. Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins; 2007. .4 Sahim SH, Mehrangiz L. Prevalence of ADHD in school age children. Iranhan Journal Of Pediatrcs 2007; 17(2): 211-216. .5 Chronis AM, Lahey BB, Pelham WE Jr, Williams SH, Baumann BL, Kipp H, et al. attention deficit hyperactivity disorder as assessed by the Minnesota multiphasic personality inventory. Psychiatry Investig 2008; 5(4): 228-231. .51 Tully EC, Iacono WG, McGue M. An adoption study of parental depression as an environmental liability for adolescent depression and childhood disruptive disorders. M J Psychiatry 2008; 165(9): 1148-1154. مرفین اینترپلورال و وریدی بر درد جراحی از طریق ویدئو توراکوسکوپی Iranian children with ADHD. J Atten Disord .551-941 :(2)21 ;2008 .11 Suwanne P, Patcharee P, Tanita P, Manus S. A Depression in Mothers of Children with ADHD. Journal of the Psychiatric Association of Thailand 2006; 51(3): 61. .21 Ray GT, Croen LA, Habel LA. Mothers of children diagnosed with attention-deficit/ hyperactivity disorder: health conditions and medical care utilization in periods before and after birth of the child. Med Care 2009; 47(1): 105-114. .31 Segenreich D, Fortes D, Coutinho G, Pastura G, Mattos P. Anxiety and depression in parents of

برای دانلود فایل و مطالب مشابه اینجا کلیک کنید