بررسی اثر محافظتی ویتامینهای C ، E و A بر فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در گلبولهای قرمز موش صحرایی  مواجهه یافته با سم دیازینون 

 

          پژوهشی 

 

مجــلـــــه دانشــــگاه عـلـــــوم پزشــکـــــی مــازنــــــدران  دوره بیست و یکم   ویژه نامه 1   اسفند   سال 1390   (39-31)

 

            بررسی اثر محافظتی                          ویتامینهای C ، E و A بر فعالیت آنزیم

             سوپراکسید دیسموتاز در         گلبولهای قرمز موش صحرایی

مواجهه یافته با سم دیازینون

 

محمد شکرزاده1        سکینه سادات حسینی پیام2        مهریارزرگری3        علی عباسی4       

سعید عابدیان5  عیسی لیالی6        امیر شادبورستان2        محمود امیدی2        الهام احمدی باصیری7 

 

چکیده

سابقه و هدف: دیازینون یک حشرهکش  ارگانوفسفره است کـه بـرای کنتـرل آفـات در مـزارع کـشاورزی و باغـاتاستفاده میشود. دیازینون به آسانی از جداره روده، سیستم تنفسی و پوست جذب شده و در کبد به دیازکسون که سـمی تـراست متابولیزه             میشود. هدف از این مطالعه، بررسی اثر دیازینون به صورت مزمن بر فعالیت آنزیم سـوپر  اکـسید  دیـسموتازاریتروسیت موش صحرایی  و تأثیر مصرف                 ویتامینهای           آنتیاکسیدانت می باشد.

مواد و  روشها: در این مطالعه از موشهای صحرایی که به 9 گروه تقسیم شدند استفاده شد. گروه شاهد  (نرمـال سـالین)، کنترل (روغن  سویا)، دیازینون (mg/kg 30)،  ویتـامینهـایC ، E  وA  (بـه ترتیـب بـا دوزهـایmg/kg ،100mg/kg 500 و IU/kg 400) و سه گروه دیگر ترکیبی از دیازینون و هر یک از ویتامینها را با مقادیر ذکر شده به صورت داخل صفاقی بـهمدت 14 روز دریافت کردند. 7 روز بعد از آخرین تزریق حیوانات بیهوش شدند و یک میلیلیتر خون از قلب  آنها گرفتـه  شد. گلبولهای قرمز خون جدا و لیز شد. از همولیزات برای سنجش فعالیـت آنـزیم سـوپر اکـسید  دیـسموتاز اسـتفاده شـد.

اطلاعات با استفاده از رایانه وارد  نرمافزار SPSS گردید . سپس با آزمونهای آماری  کراسکال والیس و من ویتنـی بـا سـطحمعنی داری 05/0 آزمون تفاوت بین گروه ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیـسموتاز در گـروه دیـازینون نـسبت بـه گـروه کنتـرل (008/0p=) و گـروههـایدیازینون + ویتامین ها نسبت به گروه کنترل (005/0p=) افزایش معنی داری داشته است.

استنتاج: دیازینون منجر به افزایش تولید رادیکال های آزاد سوپر اکسید و در نتیجه استرس اکسیداتیو می شود. احتمالا ویتامین هـا  به عنوان آنتی اکسیدانت های غیر آنزیمی در کاهش سطح  رادیکالهای آزاد و احیاء آنزیم های آنتی اکسیدانت موثر واقع  میشوند.

 

واژه های کلیدی: دیازینون، سوپر اکسید دیسموتاز، استرس اکسیداتیو، ویتام                       ینهای C ، E و A

 

مقدمه

حـ شرهک شهـای ارگانوفـسفره گـروه عمـ دهای از گسترده استفاده  میشوند(1). این گروه از حشره کـش هـاحشرهکشهای شیمیایی هستند که امروزه در جهان بهطور علاوه بر استفاده در مزارع کشاورزی و باغات، در مناطق

 

مولف مسئول: سکینه سادات حسینی پیام- ساری، کیلومتر 18 جاده خزر آباد، مجتع دانشگاهی پیامبر اعضم، دانشکده داروسازی             E-mail: hosini.payam@yahoo.com  1. گروه سم شناسی/ فارموکولوژی، مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران

  1. دانشجوی کارشناسی ارشد سم شناسی، گروه سم شناسی/ فارماکولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران
  2. گروه بیوشیمی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران
  3. متخصص پاتولوژی، پزشکی قانونی مازندران
  4. گروه ایمنی شناسی و میکروب شناسی، مرکز تحقیقات دیابت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران
  5. گروه بیوشیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری
  6. دانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران

) تاریخ دریافت : 26/9/90          تاریخ ارجاع جهت اصلاحات : 26/10/90           تاریخ تصویب : 23/11/90

 

 

مسکونی نیـز بـرای کنتـرل آفـات، حفاظـت از بهداشـتعمــومی، صــنعت و دامپزشــکی نیــز بــه کــار گرفتــه می شوند(3،2). سموم ارگانوفسفره  بهطور عمومی سـمیتبالای دارند و مهم ترین عامل بیماری و مرگ و میـر ناشـی از مـسمومیت هـا در کـشورهای جهـان سـوم هـستند (4).

دیازینون از مهم ترین حشره کشهای ارگانو فسفره است  که برای کنترل انواع حشرات در کشاورزی استفاده  شده است. دیازینون در محیط های آبی به سرعت تجزیه می شود ولی ممکن اسـت نیمـه عمـر آن در  خـاک هـای معـدنی هوازی بیش از یک ماه باشد(5،1).

این ترکیب به  آسانی و به سرعت در طی چند سـاعت از روده جـذب  مـی شـود (6). همچنـین از طریـق تمـاس پوستی و تنفسی نیز جـذب  شـده و  بـه سـرعت در زمـان  کوتاهی در کبد به دیازوکسون متابولیزه  می شـود . بیـشتر  ترکیبات ارگانوفسفره  در کبد توسط سیـستم  سـیتوکروم  P450 از طریـق دسولفوراسـیون  اکـسیداتیو  بـه متابولیـت فعال سمی تبدیل می شوند(7).

مکانیسم شناخته شـده ارگانوفـسفره هـا مهـار آنـزیماستیل کولین استراز  در پایانه هـا ی سیناپـسی سـمپاتیک وپاراسمپاتیک و در نتیجه، تجمع نوروترنسمیتر استیل کـولین  در سیناپس های عصبی و تحریک بیش از حد گیرنده های کولینرژیـــک نیکـــوتینی و موســـکارینی اســـت (9،8).

ارگانوفـسفره هـا از جملـه دیـازینون بـا فـسفریله کـردنپروتئین های هسته (پروتامین) باعث تغییراتـی در سـاختارکرومـاتین و DNA اسـپرم در طـی مراحـل اسـپرماتوژنز میشود و همچنین در بافـت بیـضه نفـوذ کـرده و باعـثکاهش وزن و قطر بیضه،کاهش قطر لولـه هـای منـی بـر،کاهش حرکت و بقاء اسپرم،  کاهش سلول های ژرمینال،لایدیگ، سرتولی و تغییر کیفیت منی می شود. در نهایتتولید اسپرم را کاهش داده و تعداد اسپرم غیـر طبیعـی  راافزایش می دهد(10). در تخمدان نیز باعث نکروزه شـدنبافت آن و کاهش قابل توجهی در تعـداد فولیکـول هـایگر آف و افزایش فولیکول های آترتیک و کـاهش وزنتخمدان میشود(11). دیازینون بر روی هورمون های جنسی  نیــز اثــر کــرده، ســطحLH  وFSH  را افــزایش و ســطح تستوسترون را به طـور معنـی داری کـاهش مـیدهـد (10).

دیازینون ممکن است باعـث جهـش در ژن هـا، تخریـبکروموزوم، اثـر منفـی بـر تمـایز سـلولی و القـای مـرگسـلولی، توقـف تقـسیم میتـوزی در سـلول هـای جنـین و کاهش سنتزDNA  شود (10) از طرف دیگر دیازینون بـهخـاطر تـاثیر بـر فعالیــ ت سیـستم آنـدوکرین و بیــان ژنتنظیم کننده آن ها اثرات زیان آور شـامل تغییـر فاکتورهـای خونی (HCT،Hb،RBC) و تغییر سطح گلوکز خـون در

اثر مواجهه را ایجاد  میکند(11). اثرات مخرب ترکیبـات  ارگانوفسفره به این موارد محدود نمیشود، بلکه تاثیرات غیرکولینرژیکی مانند آسیب بـه غـشاهای سـلول،  تولیـد  رادیکال آزاد و اخـتلال  در سیـستم آنتـیاکـسیدانت  نیـز  مشاهده شده است(7). یکی از مکانیـسم هـایی  کـه  بـسیار  مورد توجه قرار گرفته اسـت، تولیـد رادیکـال هـای  آزاد توسـط ایـن ترکیبـات و بـه دنبـال آن تغییـر در سیـستم آنتی اکسیدانت سلول و پراکـسیداسیون  لیپیـدهای  غـشاء  می باشد(12). تحقیقات نشان داده است حـشره کـش هـایارگانوفـسفره موجــب افــزایش تولیــد گونـ ـههــای فعــال اکسیژن (ROS) شده و رادیکـال هـای اکـسیژن فعـال بـاپراکسیداسیون لیپیدها باعـث صـدمه بـه غـشاء سـلولی ومرگ سلول می شوند(13). گونه های اکسیژن فعـال ماننـدآنیـون سـوپر اکـسید و هیـدروژن پراکـسید و رادیکـالهیدروکسیل ترکیبات فعالی هستند که میتوانند به لیپیـدها، DNA، اسـیدهای نوکلئیـک و پـروتئین هـا صـدمه زده و ممکن است باعث تغییرات ژنتیکی شوند. همچنین اسـترس اکسیداتیو ایجاد شده در اثر ترکیباتROS  باعـث کـاهش گلوتــاتیون در کلیــه و صــدمات کلیــوی مــی شــود(14).

گونــه هــای اکــسیژن فعــال همچنــین باعــث اخــتلال در مورفولوژی، بقاء، تحـرک و عملکـرد اسـپرم شـده و بـاتسریع مراحل مرگ سلول های جنسی باعث کاهش تعـداد اسپرم و قدرت بـاروری در جـنس نـر  مـیشـوند (16،15).

بنابراین بدن بایـد بتوانـد اینگونـه رادیکـال هـا را احیـاء وحذف کند (18،17). س لول ها ب ه وسیله آنتی اکسیدانت های آنزیمی و غیر آنزیمی می توانند این صـدمات را کـاهشدهند(18).

اثرات مضر احتمالی ترکیبات  ROS از طریق سیستم حمایتی آنتی کسیدانت سلولی شامل آنـزیم  هـایی  ماننـدسوپراکسیددیـسموتاز (SOD) و کاتـالاز (CAT) خنثـی می شود(19). مجموعه آنزیمی سوپر اکـسید  دیـسموتاز  و کاتالاز اولین خط دفاعی سلول در برابر سمیت ناشـی  از رادیکالهـای  آزاد مـی باشـد آنـزیمSOD  باعـث  تبـدیل 

رادیکال سوپر اکسید به 2H2O میشود(20). افزایش فعالیت  SOD یک سیستم جبرانی در برابر اثر حشره کـش هـا بـرروی سلول ها می باشد و مقدار این افزایش وابـسته بـه دوعامل بوده که شـامل وسـعت اسـترس اکـسیداتیو ایجـادشده و پاسخ انطباقی سلول به افزایش رادیکال هـای آزاداست(18). خصوصیت مهم این آنزیم، قابل القاء بودن آن تحت شرایط استرس اکسیداتیو می باشد(21).

در مواردی که در اثر مواجه بـا  غلظـتهـای بـالایرادیکال های آزاد کمبود آنزیم های آنتی اکسیدانت در بدن مشاهده میشود مصرف آنتی اکسیدانت های غیرآنزیمـی

ماننـد برخــی از ویتــامین هــا توانــایی بــدن را در  حــذف رادیکال ها بالا می برد(22). از بین ویتامین ها، ویتـامینE  ، C وA  به عنوان عوامل آنتی اکسیدانت شـناخته شـده انـدبرخی از مطالعات نشان داده اسـت کـه ایـن ویتـامین هـاباعث مهار               رادیکالهـای آزاد شـده و مـی تواننـد اثـراتسمیت ناشی از ارگانو فسفره ها را بهبـود بخـشند(25-23).

ویتامینE  از خانواده ویتامین های محلول در چربی بـودهو از غشاء سلول و            لیپوپروتئینها در برابر پراکـسیداسیونمحافظت می کند(23، 26). چندین مطالعه دیگر نشان دادهاست ویتـامینE  از طریـق مهـار        رادیکـالهـای آزاد نیـزمــی توانــد بــه طــور مــوثری از عمــل پراکــسیداسیون در سیستم های بیولوژیکی جلوگیری کند(23). تـایج مطالعـهسوزان جون [1] و همکاران نیز نشان داد ویتامین E اسـترساکــــسیداتیو ناشــــی از مــــالاتیون و دی متــــوآت در   اریتروسیت ها را کـاهش مـیدهـد (27). ویتـامین  C یـکآنتی اکسیدانت با وزن مولکولی پایین و موثر در فاز آبیاست که از قسمت های مختلف سلول در برابر  رادیکالهای آزاد اکسیژن و نیتروژن محلول درآب حفاظت  میکند(28). ترکیـب ویتـامین E و C باعـث کـاهش پراکـسیداسیون لیپیدها میکند و همچنین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانت را احیاء می کند(18).

طیـف وسـیعی از اثــرات متفـاوت بـرای ترکیبــات ارگانوفسفره گزارش شده اسـت . درمطالعـه  فورتانـاتو[2] و همکاران و همچنین عبداللهی به  دنبال تجـویز  خـوراکی  مـالاتیون بـه مـوش صـحرایی تغییـر فعالیـت آنـزیم هـای آنتی اکـسیدان ت نظیـر سوپراکـسید دیـسموتاز (SOD) و کاتــالاز (CAT) و افــزایش پراکــسیداسیون لیپیــدها در اریتروسیت ها، بزاق، پلاسما و نواحی مختلف مغـز ماننـدهیپوکامپ و کـورتکس مـشاهده شـده  اسـت (30،29). در مطالعه سـوزان جـون و همکـاران مـشخص شـد فعالیـتسوپر اکسید دیسموتاز در اریتروسیتهای موش صـحرایی مواجهه یافته با ارگانوفسفرهها افزایش یافته اسـت(27). از  طرف دیگر، در مطالعه اثر کلرپیریفوس و سیپرمترین بـر کبد موش کوچک آزمایشگاهی، افـزایش  غلظـت هـایسرمی شاخصهای عملکرد کبـدی (ALP ،ALT ،AST) و کاهش آنزیم های آنتی اکسیدان (GSH ،CAT ،SOD، GPX ،GR ،GST) گـزارش  شـده  اسـت (31). تفـاوت  در نوع ترکیب و گونه مورد بررسی، مقدار و زمان مواجهه، وجه تمـایز  مطالعـات  مختلـف  مـی باشـد . بـه  دلیـل تنـوع اسـتخلاف هـا در سـاختمان شـیمیایی ارگانوفـ سفرههـا و اثـرات متفـاوت بـر روی بافـت هـای مختلـف، مطالعـات تکمیلی جهت درک مکانیسم عمل این ترکیبات ضـروری اســت. هــدف از مطالعــه حاضــر، بررســی اثــر تجــویز دیـازینون بـه صـورت مـزمن بـر شـاخص هـای اسـترس اکسیداتیو و تاثیر مصرف  ویتامینهای  آنتیاکسیدانت بـراریتروسیت موش صحرایی می باشد.

 

مواد و روش ها

مواد شیمیایی و دستگاه ها

مواد شیمیایی مورد  اسـتفاده، شـامل سـم دیـازینون(به فرم تکنیکال با خلوص 96 درصد،  سـاپلکو[3] ایـلاتمتحده) از شرکت گل سم استان گلستان تهیه شـد و درروغن سویا حل و به صورت صفاقی در مقدار غیرکـشنده با توجه به میزان 50LD تزریق شد. ویتامین هـای  E ، A و  C از شرکت سیگما تهیه شد و با دوز مناسب توسط حلالروغن سویا (برای  ویتـامینهـایA  و E) بـه  گـروههـ ای مورد مطالعه (با سم بعد از تزریق دیـازینون)  بـه صـورتصـفاقی و روزانـه بـه حیـوان تزریـق شـد . دیگـر مـواد شیمیایی مورد نیاز با خلـوص بـالا از شـرکت مـرک یـاسیگما خریـداری شـد. از دسـتگاه  اسـپکتروفتومتری دو شعاعی مدل SHIMADZU -UV 1800 ساخت کشور ژاپن جهت  قرائت جذب ها در طـول  مـوج 505 نـانومتراستفاده شد.

 

مطالعه حیوانی

این مطالعه روی موش های صحرایی نر نژاد ویستار با محدوده وزنی 10 ± 180 گـرم و  سـن 8 هفتـه کـه ازانستیتو پاستور خریداری شده بود انجـام شـد. حیوانـات  در مرکز نگهداری حیو انات آزمایشگاهی در دانـشکدهداروسازی ساری تحت شرایط 12ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی،  غذا و آب قرار گرفتند. موازین  اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی، هنگـام  کـار  بـا  حیوانـات  رعایت شد.

 

تیمار حیوانات

حیوانات به طور تصادفی به 9 گروه (در هـر گـروه  5 ســر) تقــسیم شــدند. گــروه شــاهد نرمــال ســالین

(ml/kg 5)، گروه کنترل روغن سویا (بـه عنـوان حـلالدیــازینون و ویتــامین هــای محلــول در چربــی بــا دوز  mg/kg 10)، گــروه ســوم ســم دیــازینون بــه میــزان   50LD ½ (تقریباًmg/kg bw  30) (32،10)، گروه چهارم ویتامینE  به میـزان mg/kg bw 100 (25)، گـروه پـنجمویتامینC  به میـزان mg/kg bw 500 (25)، گـروه شـشمویتامین A به میـزان  IU/kg bw 400 (33)، گـروه هفـتمدیازینون و ویتامینE ، گروه هشتم دیـازینون و ویتـامینC و گروه نهم دیازینون و ویتامینA (به میزان های ذکـرشده فوق )، به صورت صفاقی به مدت 14 روز دریافـتکردند. سپس 7 روز بعد از آخـرین تزریـق 1 میلـی لیتـرخون با سرنگ هپارینه از قلب حیوانات گرفته شـد و بـهلوله آزمـایش انتقـال یافـت. نمونـه هـا در 3500 دور بـهمــدت 10 دقیقــه ســانتریفوژ شــد و پلاســمای آن جــداگردید. گلبول های قرمز باقی مانده بـا سـرم فیزیولـوژی  9 در صد به نسبت 1 به 2 برای 3 مرتبه شستشو داده شـد.

سپس 2 میلیلیتر آب دو بار تقطیر به                گلبـولهـای قرمـزشستشو داده شـده اضـافه شـد و بـه مـدت 15 دقیقـه دردمای 4 درجه سانتیگراد انکوبـه شـد تـا گلبـول هـا لیـزشوند. از همولیزاتی که بـه ایـن ترتیـب تهیـه شـد بـرایسنجش آنزیمSOD  استفاد شـد . نکتـه مهـم         ایـنکـه درهیچ گروهی حیوان تلف شـده در طـول مطالعـه وجـودنداشت.

 

سنجش فعالیت آنزیم SOD  بــرای ســنجش فعالیــت آنــزیم SOD بــه روش Woolliamsl و همکاران از کیت سنجشSOD  (راندوکس

RanSOD آلمان) استفاده شد(34).

 

تجزیه و تحلیل داده ها

اطلاعات حاصل از گروه هـای مـورد مطالعـه ابتـداتوسط رایانـه وارد نـرم افـزار نـسخه 18 spss گردیـد وســپس بــا اســتفاده از آزمــون آمــاری ناپارامتریــک،کراسـکال – والـیس مقایـسه بـین میـانگین و انحـراف ازمعیار گروه ها ب ه عمل آمد و همچنین در داخل گروه هـااز آزمو ن من ویتنی استفاده شد کـه 05/0p< بـه عنـوانمعنی دار در نظر گرفته شد.

 

یافته ها

در این مطالعه اثر دیازینون و ویتامین های C ، E وA بر فعالیت آنزیم سوپر اکـسید دیـسموتاز در گلبـول هـایقرمز موش صحرایی مورد بررسی قـرار گرفـت. مقایـسهمیانگین فعالیتSOD  در گروههـای تحـت آزمـایش بـااستفاده از آزمون آماری کراسکال- والیس در سطح 05/0 معنی دار شد  (017/0p=) سپس برای مقایسه میانگین بینگروههـا از آزمـون آمـاری مـن ویتنـی اسـتفاده شـد. در جدول شماره 1 فعالیت آنزیم سوپر اکسید دیـسموتاز درگروههای مختلف به صورت میـانگین و انحـراف معیـار نـشان داده شـده اسـت. فعالیـت آنـزیم SOD در گـروه دریافت کننده دیازینون (3/46 ± 7/503) نسبت به    گـروه دریافـت کننـده روغـن سـویا (گـروه کنتـرل 55 ± 285) افزایش معن ی داری داشته است (008/0=p). فعالیـت ایـنآنزیم در گروه مواجهه یافتـه بـا دیـازینون در مقایـسه بـاگــروه هــای کــه ویتــامین هــای A ،C ،E (بــه ترتیــب   2/145 ± 0/295، 3/84 ± 2/306، 1/46 ± 3/307) را بــه

تنهایی دریافت نمودند نیز افـزایش معنـی داری نـشان داد(008/0=p). با استفاده از آزمون آماری من ویتنـی نـشانداده شد فعالیت آنزیمSOD  در گروه های که دیـازینونرا همراه     ویتامینهایC ،E  وA  در یافت کرده اند نـسبتبه گروه روغن سویا (گروه کنتـرل) افـزایش معنـی داری داشته است (005/0=p). همچنین فعالیت آنزیم SOD در

 

جدول شماره 1: میانگین فعالیت آنزیم سـوپر اکـسید دیـسموتاز (SOD) در حیوانات مورد مطالعه

 

                   گروه های

تحت آزمایش

            تعداد نمونه

در هر گروه

میانگین فعالیت آنزیم U/ml) SOD)*

( Mean ± SD)

نرمال سالین   5   201/8±25
روغن سویا   5   285/0±55
دیازینون   5   503/7±46/3
ویتامین E   5   295/0±145/2
ویتامینC   5   306/2±84/3
ویتامین A   5   307/3±46/1
دیازینون+ ویتامین E   5   355/2±67/2
دیازینون+ ویتامین C   5   420/6±70/8
دیازینون+ ویتامین A   5   415/2±101/2

 

* میزان فعالیتSOD  در گروه های تحت آزمایش با روش آزمون کروسکال والیس و در سـطحمعنیداری 05/0 آزمون شد(017/0p=).

گروه های که ترکیب دیازینون و هر یـک از ویتـامینهـا(2/67 ± 2/355، 8/70 ± 6/420، 2/101 ± 2/415) را

دریافت کردند در مقایسه با  گروههای کـه ویتـامین هـا رابه تنهای دریافت کردند افزایش  معنیداری داشـته اسـت(005/0=p). میانگین فعالیتSOD  در گروه دریافتکننـده  دیـازینون در مقایـسه بـا گـ روههـایی کـه ترکیـب سـم و ویتامین ها را دریافت کرده اند تفاوت معنی داری نداشت.

 

بحث

همان گونه که در بخش نتایج مطالعه حاضر قید شد بین فعالیت آنزیمSOD  و سم دیـازینون ارتبـاط وجـوددارد و تجـویز ایـن سـم باعـث افـزایش معن ی داری در فعالیت آنزیمSOD  در          گلبولهای قرمز موش صحرایی در مقایسه با گـروههـای دریافـت کننـده روغـن سـویا وگروههای دریافت کننده ویتـامینهـا گردیـد. همچنـینفعالیــت آنــزیمSOD  در گــروه هــای کــه بــا ســم وویتـ     امینهـای C ، E و A همزمـان (نـیم سـاعت بعـد از تجویز سم ) مواجهه داشتند نسبت به    گروههای کـه تنهـاویتامین و  یـا حـلال ویتـامین (روغـن سـویا) را دریافـتنمودنـد افـزایش معن ی داری داشـته اسـت. طبـق نتـایج جدول شماره 1 در گروههایی که  ترکیب سم و ویتامینرا دریافـت کـ               ردهانـد نـسبت بـه گروهـی کـه تنهـا سـم دریافت کرده است میانگین فعالیت آنزیم SOD کاهش پیدا کرده اسـت. هـر چنـد ایـن کـاهش از نظـر آمـاریمعنــی دار نیــست ولــی احتمــال داده مـ ـیشــود تجــویزویتامین های آنتی اکسیدانت مقداری از اثرات دیـازینونرا اصلا ح کرده باشد. Kaur و همکاران نشان دادند کـه  مـصرف کلروپیریفـوس در مـوش هـا، فعالیـت SOD را به طور معنی داری در اریتروسیت ها افزایش می دهد(35). همچنین مطالعه غنی و همکارانش نشان داد که مـصرفپاراکسون به صورت داخل صفاقی در مـوش  صـحرایی  بعد از 4 ساعت موجب افزایش فعالیت آنزیم های SOD دریافت مغـز  مـی گـردد (36). در مطالعـهYamamoto  و  همکاران مشاهده شد مواجهه پروانه ابریشم با دیـازینونباعث افزایشRNA پیامبر کد کنندهSOD  می شود(17).

مطالعـه  Ahmed و همکـاران نـشان داد مـالاتیون باعـثافزایش فعالیتSOD  و CAT در اریتروسیت هـا شـده وزنجبیـل بـه عنـوان آنتـی اکـسیدانت در رژیـم غـذاییکاهش مهمی در فعالیت ایـن آنـزیم هـا در مـوش هـایمواجهــه یافتــه داده اســت(37). Akturk نیــز نــشان دادفعالیت آنزیمSOD  در بافت قلـب مـوش هـای مواجهـهیافته با دیازینون افزایش یافته است. همچنـین در همـینآزمایش نـشان داد تجـویز ویتـامینE  و C باعـث احیـاءمختصر فعالیت این آنزیم شده است(18). از طرف دیگر در بعــضی از مطالعــات بــه دنبــال تجــویز ترکیبــات آفت کش، کاهش  فعالیت آنزیم هـای  آنتـی  اکـسیدانت  گزارش شده  اسـت . Fetoui و  همکـاران  بـا  مطالعـه  اثـر  (Lambda-Cyhalothrin) LTC که نوعی حـشره کـشاست، کاهش فعالیتSOD  را در مغز و اریتروسیت های مــوش و افــزایش  MDA را گــزارش نمودنــد(38). Yu نــشان داد کــه کلروپیریفــوس باعــث کــاهش فعالیــت آنــزیم هــای SOD و CAT شــبکیه چــشم مــوش هــا می شود(39). اختلاف  نتایج در مطالعـات  مختلـف ناشـی از نوع، نژاد و گونه حیوان، نوع بافت، مسیر تجویز ماده  سمی، دوز و زمان مواجهه می باشد. با توجه به نتایج این مطالعـه حـدس زده مـی شـود تجـویز دیـازینون باعـثافزایش رادیکال هـای آزاد سوپراکـسید در گلبـول هـایقرمز موش صحرایی شده و                 رادیکـالهـای سوپراکـسیدبا پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء منجر به مرگ               گلبولها و در نتیجه اسـترس اکـسیداتیو مـی شـوند . گلبـول هـا بـاافزایش فعالیت آنزیمSOD  ظرفیت سم زدایـی خـود رابالا برده و از این طریق            رادیکالهای سوپر  اکـسید را بـهپراکسید هیدروژن که خاصیت اکسیدانتی کمتری داردتبدیل می کنند. پراکسید هیـدروژن نیـز خـود از عوامـلاکسیدانت است و باعث صدمه بـه  سـلولهـا و بافـت هـامی شود. آنزیم کاتالاز که از آنزیم های آنتی اکـسیدانتبــدن اســت پراکــسید هیــدروژن را بــه آب و اکــسیژنشکـسته و اثـر آن را خنثـی مـی کنـد. بنـابراین پیـشنهاد مـی شـود بـا توجـه بـه وجـود تنـاقض در اثـرات سـموم مختلف حشره کش در ارگان های متفاوت بـدن تمرکـزمطالعات بعدی بر روی                 تفاوتهـای سـاختاری سـموم وتاثیر آن بر مکانیسم سمیت آن ها پایه گذاری شود.

 

سپاسگزاری

 

 

.4 Peter JV, Cherian AM. Organic insecticides.

Anaesth Inte Care 2000; 28(1): 11-21.

.5 Ahmadi S, Jafari M, Asgari AR, Salehi M. Acute effect of diazinon on the antioxidant system of rat’s heart tissue. Kowsar Med J 2011; 16(2): 87-93.

.6 Ogutcu A, Uzunhisarcikli M, Kalender S, Durak D, Bayrakdar F, Kalender Y. The effects of organophosphate insecticide diazinon on malondialdehyde levels and myocardial cells in rat heart tissue and protective role of vitamin E. Pes Biochem Physiol 2006; 86(2):

93-98.

 

References

.1 GarWtt SJ, Jones K, Mason HJ, Cocker J. Exposure to the organophosphate diazinon: data from a human volunteer study with  oral and dermal doses. Toxicol Lett 2002; 134(1-3): 105-113.

.2 Bonilla E, Hernandez F, Corte SL, Mendoza M, Mejla J, Carrillo E, et al. Effects of the Insecticides Malathion and Diazinon on the Early Oogenesis in Mice In Vitro. Environ Toxicol 2008; 23(2): 240-245.

.3 Hoffman U, Papendrof T. Organophosphate poisonings with parathion and diamethoate.

Intensive Care Med 2006; 32(3): 464-468.

Sharma R, Cadavid A. Role of male factor in early recurrent embryo loss: do antioxidants have any effect. Fertil Steril 2009; 92(2): 565-571.

.61 Arabi M, Ravinder A. Effect of Nicotine on sperm of normospermic men: Modulations by made antioxidants. J Reprod Fertile 2002; 3(11): 11-22.

.71 Yamamoto K, Tsuji Y, Aso Y, Hamasaki T, Shirahata S, Katakura Y. Effect of diazinon exposure on antioxidant reactions in the silkmoth. Journal of Applied Entomology 2011; 135(4): 320-325.

.81 Akturk O, Demirin H, Sutcu R, Yilmaz N, Koylu H, Altuntas I. The effects of diazinon on lipid peroxidation and antioxidant enzymes in rat heart and ameliorating role of vitamin E and vitamin C. Cell Biol Toxicol 2006; 22: 455-461.

.91 Salehi M, Jafari M, Asgari A, Saleh Moghaddam M, Salimian M, Abbasnejad M, et al. Study of Diazinon Effect on Antioxidant Enzymes and Lipid Peroxidation in Rat’s Brain. Razi Journal Medical Sciences 2010; 17(70): 15-

.02 Abbasnezhad M, Jafari M, Asgari A,

Hajihoseini R, Hajigholamali M, Salehi M, et al. The study regarding effect of paraoxon on oxidative stress index in kidney tissue of rats. Mazand Univ Med Sci 2009; 19(73): 17-26.

.12 Oruc EO, Usta D. Evaluation of oxidative stress responses and neurotoxicity potential of diazinon in different tissues of Cyprinus carpio. Environ Toxicol Pharmacol 2007; 23(1): 48-55.

.22 Hundekari IA, Suryakar AN, Rathi BD. Oxidative stress and antioxidant status in acute organophosphorous pesticides poisoning

.7 Zhang HX, Sultatos LG. Biotransformation of the organophosphorus insecticides parathion and methyl effects of black tea extract. Clinica Chimica Acta 2005; 358(Issue 2): 131-138

.8 Shadnia SH, Azizi E, Hosseini R, Khoei S, Fouladdel SH, Pajoumand A, et al. Evaluation of oxidative stress and genotoxicity in organophosphorus insecticide formulators. Hum Exp Toxicol 2005; 24(9): 439-445.

.9 Civen M, Brown CB, Morin RJ. Effects of organophosphate insecticides on adrenal cholesteryl ester and steroid metabolism. Biochem Pharmacol 1977; 26(20): 19011907.

.01 Fattahi F, Parivar K, Jorsaraei SGA, Moghadamnia AA. The effect of diazinon on testosterone FSH and LH levels and testicular tissue in mice. Iranian J Reprod Med 2009; 7(2): 59-64.

.11 Fattahi F, parivar K, Jorsaraei SGA, Moghadamnia AA. The Effects of a Single Dosage of Diazinon and Hinosan on the Structure of Testis Tissue and Sexual Hormones in Mice. Yakhteh Medical Journal 2010, 12(3): 405-410.

.21 Saulsbury MD, Heyliger SO, Wang K, Johnson DJ. Chlorpyrifos induces oxidative stress in oligodendrocyte progenitor cells. Toxicology 2009; 259(1-2): 1-9.

.31 Rauen U, Polzar B, Stephan H, Mannherz GH, De Groot H. Cold induced apoptosis in cultured hepatocytes and liver endothelial cells: mediation by reactive oxygen species. FASEBJ 1999; 13(1): 155-168.

.41 Shah MD, Iqbal M. Diazinon-induced oxidative stress and renal dysfunction in rats. Food Chem Toxicol 2010; 48(12): 3345-3353.

.51 Aura Mar Gil V, Walter Cardona M, Ashok A,

 

 

 

ویتامینهای                    فعالیت آنزیم

.03 Abdollahi            M,           Mostafalou             S,

Pournourmohammadi S, Shadnia S. Oxidative stress and cholinesterase inhibition in salvia and plasma of rats followig subchronic exposure to malathion. Comp Biochem Physiol C Toxicol Pharmacol 2004; 137(1): 29-34.

.13 Khan       SM,      Sobti      RC,      Kataria        L.

Pesticideinduced altration in mice hepatooxidative status and protective effects of black tea extract. Clin Chim Acta 2005; 358(1-2): 131-138.

.23 Fattahi E, Jorsaraei SGA, Parivar K, Moghaddamnia AA. Influence of diazinon on spermatogenesis in mice. Koomesh 2007:

9(1(25)): 75-82.

.33 Uboh FE, Ekaidem IS, Ebong PE, Umoh IB. The Hepatoprotective Effect of Vitamin A against Gasoline Vapor Toxicity in Rats. Gastroenterology Research 2009; 2(3): 162-167.

.43 Sırmali M, Efkan U, Sırmali R, Aynur K, Yılmaz R, Altuntas IR, et al. Protective Effects of Erdosteine and Vitamins C and E Combination on Ischemia-Reperfusion-Induced Lung Oxidative Stress and Plasma Copper and Zinc Levels in a Rat Hind Limb Model. Biol Trace Elem Res 2007; 118(1): 43-52.

.53 Kaur R, Sandhu HS. In vivo changes in antioxidant system and protective role of selenium in chlorpyrifos-induced subchronic toxicity in bubalus bubalis. Environ Toxicol Pharmacol 2008; 26(1): 45-48.

.63 Gani E, Mohmmadi M, Jafari M, Khoshbatene A, Asgari A. Evaluation of oxidative stress index in brain tissue of rats after expose to paraoxon. Kowsar Med J 2008; 13(1): 1-8.

 

.73 Ahmed RS, Seth V, Pash ST, Banerjee BD. Influence of dietary (Zingeber officinales Rosc) on oxidative stres induced by malathion in rats.  cases of North Karnataka. Environmental Health Research 2008; 11(1); 39-44.

.32 Kalender S, Kalender Y, Durak D, Ogutcu A, Uzunhisarcikli M, Sitki Cevrimli B, Yildirim M. Methyl parathion induced nephrotoxicity in male rats and protective role of vitamins C and E. Pes Biochem Physiol 2007; 88(2): 213-218

.42 Ogutcu A, Suludere Z, Kalender Y. Dichlorvos- induced hepatotoxicity in rats and the protective effects of vitamins C and E. Environ Toxicol Pharmacol 2008; 26(3): 355-361.

.52 Kashif SM, Zaidi R, Banu N. Antioxidant potential of vitamins A, E and C in modulating oxidative stress in rat brain. Clinica Chimica Acta 2004; 340(1-2): 229-233.

.62 Kalender S, Kalender Y, Ogutcu A, Uzunhisarcikli M, Durak D, Acikgoz F. Endosulfan-induced cardiotoxicity and free radical metabolism in rats: the protective effect of vitamin E. Toxicology 2004; 202(3): 227235.

.72 Susan J, Manisha K, Nisha R, Deepak B. Protective effect of vitamin E in dimethoate and malathion induced oxidative stress in rat erythrocytes. J Nutr Biochem 2001; 12(9): 500-504.

.82 Jurczuk M, Brzóska MM, Moniuszko-

Jakoniuk J. Hepatic and renal concentrations of vitamins E and C in lead- and ethanolexposedrats. An assessment of their involvement in the mechanisms of peroxidative damage. Food Chem Toxicol 2007; 45(8): 1478-1486.

.92 Fortunato JJ, Feier G, Vitali AM, Petronilho F, Dal-Pizzol C, Quevedo FJ. Malathioninduced oxidative stress in rat brain regions.

Neurochem Res 2006; 31(5): 671-678.

.93 Yu F, Wang Z, Ju B, Wang Y, Wang J, Bai D. Apoptotic effect of organophosphorus insecticide chlorpyrifos on mouse retina in vivo via oxidative stress and protection of cobination of vitamin C and E. Exp Toxicol Patol 2008; 59(6): 415-423.

 

Food Chem Toxico 2000; 38(5): 443-450.

.83 Fetoui H, Garoui EM, Makniayadi F,  Zeghal N. Oxidative stress induced by lambdacyhalothrin in rat erythrocytes and brain: Attenuation by vitamin C. Environ Toxicol Pharmacol 2008; 26(2): 225-231.

 

 

 

[1] . Susan John

[2] . Fortunato

[3] . Supelco

برای دانلود فایل و مطالب مشابه اینجا کلیک کنید