بررسی اثرات ضد باکتریایی و ضد قارچی اسانس گیاه درمنه کرمانی 

فصلنامه پژوهش هاي علوم گیاهی، سال هفتم، شماره ویژه زمستان 1391

  

بررسی اثرات ضد باکتریایی و ضد قارچی اسانس گیاه درمنه کرمانی

 

امین گنجعلی*1، مریم پوررمضانی هراتی2 

  • مربی، دانشگاه آزاداسلامی واحد کهنوج، کهنوج، ایران.
  • مربی، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج، کهنوج، ایران.

 

تاریخ دریافت: 30/03/1391     تاریخ پذیرش: 29/11/1391  چکیده

اسانس هاي گیاهی در صنایع غذایی کاربرد فراوانی دارند و داراي خواص ضدمیکروبی بر طیف وسـیعی ازمیکروارگانیسم ها می باشند. گیاه درمنه کرمانی از ارتفاعات 1800 تا 200 متري منطقه فاریاب در آذر ماه 1390 جمع آوري شد. اسانس این گیاه با بازده درصد 76/1 به روش تقطیر با آب استخراج شد. اسـانس حاصـل بـااستفاده از دستگاه GC-MS مورد تجزیه قرار گرفت و 41 ترکیب در آن شناسایی شد که عمده ترین آن ها شامل:

1و8- سینئول (93/26 درصد)، کامفور(97/16 درصد)، آلفا- توجون (52/7 درصد)، برنئـول  (47/7 درصـد ) و آلفا- ترپینئول (77/5 درصد) بودند. اثرات ضد باکتریایی و ضد قارچی این اسـانس بـا تعیـین حـداقل غلظـتمهاري به روش رقت آگار بررسی گردید و حداقل غلظت مهـاري بـراي اسـتافیلوکوکوس آرئـوس (µg/ml4)، سالمونلا تیفی( µg/ml32)، ایسچرچیا کولی( µg/ml32)، کاندیـدا آلبیکـانس( µg/ml8) و آسـپرجیلوس نیجـر(µg/ml4) بدست آمد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که اسـانس ایـن گیـاه بـا دارا بـودن درصـد بـالايترکیبات ترپنوئیدي اکسیژنه (درصد 60/70) می تواند خواص ضدمیکروبی از خود نشان دهد که نتـایج مطالعـهضد باکتریایی و ضد قارچی نیز این نتایج را تایید نمود.

 

واژگان کلیدي: اسانس، اثرات ضد باکتریایی، اثرات ضد قارچی، درمنه کرمانی، روش رقت آگار

 

 

 مقدمه1

در عصر جدید تمایل مصرف کنندگان به اسـتفاده  کمتر از نگهدارنده هاي شـیمیایی  و سـنتزي  منجـر  بـه  تحقیقات گسترده اي درباره فواید و مضرات مصـرف  ترکیبات طبیعی داراي خاصیت ضـد  میکروبـی  شـده

است (Celiktas et al., 2007). اسانس هاي گیاهی جز انواع ترکیبات طبیعی شناخته شده می باشند که به طور گسترده اي در صـنایع  غـذایی  اسـتفاده  شـده  و داراي خاصــیت ضــد میکروبــی بــر طیــف وســیعی از میکروارگانیسم ها می باشند. از این ترکیبات در جهـت  افـزایش  مان دگاري غ ذاها و ک اهش اث رات مض ر و

 

Amin.Ganjali@yahoo.com :مسئول مکاتبه*

مخرب نگهدارنـده هـاي  شـیمیایی  اسـتفاده  مـی  شـود  (شافعی، 1389).

همچنین ثابت شده است کـه  برخـی  از اسـانس  هـاي  گی اهی داراي اث رات آنت ی س پتیک، ض د میکروب ی (1999Cowan, ) و اثرات بیولوژیکی و فارمـاکولوژي  متعددي هسـتند  (Schilcher, 1987). نحـوه  عملکـرد  اسانس ها در ارتباط با ترکیبات شیمیایی و فعالیت ضد میکروبی آنها بوده، ولی در تمامی مـوارد  از مکانیسـم  مشابهی برخوردار نیستند. با این وجود در اغلب موارد تاثیر اسانس هاي گیاهی بر ساختار دیواره سلولی تایید

.(Knobloch et al., 1998) شده است

 

اغلب تحقیقات در زمینه اثرات ضدمیکروبی

اسانس ها ابتدا در محیط آزمایشگاهی انجام گرفته و سپس خصوصیات کاربردي آن ها در مدل هاي غذایی ارزیابی می شود. لزوم به کارگیري غلظت هاي بالاتر اسانس در غذا در مقایسه با شرایط آزمایشگاهی نشان دهنده پیچیده بودن شرایط رشد میکروارگانیسم ها در غذا است که می تواند اثرات محافظتی روي سلول هاي میکروبی در مقابل ترکیبات ضد میکروبی داشته باشد

(محمودي و همکاران، 1390).

گیاه درمنه کرمانی با نام علمی Artemisiakermanensis از جمله گیاهان دارویی است که از آن در بسیاري از مناطق ایران براي درمان برخی از بیماري هاي معدوي استفاده می شود و روي بسیاري از گونه هاي آن مطالعاتی انجام شده است. این گیاه در بسیاري از نقاط ایران و شرایط آب و هوایی گوناگون به طور وسیعی رشد کرده و در بسیاري از مراتع کشور از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب به خصوص مناطق خشک که رشد گیاهان مرتعی دیگر به دلیل شرایط آب و هوایی تا اندازه اي با مشکل روبه روست پوشش غالب مراتع می باشد و حتی در برخی از نقاط شرقی و مرکزي ایران درمنه زارهایی را به وجود آورده اند که یکی از دلایل این گسترش می تواند توانایی بالاي این گیاه در سازگاري با شرایط آب و هوایی گوناگون باشد (2007 Mogimi,).

درمنه گونه هاي مختلفی دارند که برخی از آن ها اندمیک ایران می باشند. از جمله این گونه هاي اندمیک می توان از درمنه برفی (Artemisia quettensis) و درمنه کرمانی (Artemisia kermanensis) یاد کرد. درمنه کرمانی گیاهی بوته اي، خشبی به ارتفاع 30 تا 40 سانتی متر و قطر تاج 20 تا 40 سانتی متر، بیخ ساقه عمودي بوده و داراي ساقه هاي متعدد و افراشته و کرك هاي نمدي است. برگ ها نیز کرك هاي نمدي و نسبتاً ضخیمی دارند (گنجعلی، 1388). گستره رویشی درمنه کرمانی بیشتر در ارتفاعات 2000 متري کوه هايبزمان و 2500 متري کوه تفتان در استان سیستان و بلوچستان و ارتفاعات 1800 تا 2000 متري فاریاب در منطقه جنوب کرمان می باشد (پوررمضانی هراتی،

.(1389

در تحقیقی که بر روي درمنه دشتی (Artemisia seiberi besser) انجام شد، مشخص گردید که اسانس این گیاه داراي تاثیر بالایی بر روي شپشه آرد بوده و نرخ رشد نسبی حشرات کامل را به طور معنی داري کاهش داده و داراي تاثیر قابل توجهی روي شاخص بازدارندگی تغذیه شپشه آرد می باشد (نگهبان و محرمی پور، 1386).

با مطالعات فیتوشیمیایی بر روي 25 گونه درمنه از اسپانیا تا فلسطین و مقایسه نتایج با نمونه هاي درمنه در درمنه زارهاي مرکز ایران مشخص شد که اصلی ترین گونه در این درمنه زارها، درمنه دشتی می باشد (2006 Rabie et al.,). در بررسی دیگري که روي درمنه دشتی صورت گرفت مشخص شد که اسانس این گیاه اثرات آنتی میکروبی قابل توجهی از خود نشان می دهد (2009 Mahboubi and Farzin,). همچنین طی تحقیقی که توسط کاظمی و اخوانی در سال 2009 بر روي گونه A.tournefortiana  انجام شد مشخص گردید که اسانس این گونه درمنه سرشار از مونوترپن بوده و می تواند اثرات ضد میکروبی از خود نشان دهد (2009 Kazemi and Akhavani,). در مطالعه بر روي درمنه خراسانی نشان داده شد که اسانس درمنه خراسانی نیز می تواند خواص آنتی میکروبی قابل ملاحظه اي از خود بروز دهد (2004 Ramezani et al.,).     در تحقیقی دیگر که بر روي درمنه کرمانی منطقه تفتان در بلوچستان ایران انجام شد، مشخص گردید که اسانس این گیاه شامل 68/70 درصد ترکیبات مونوترپن اکسیژنه بوده و ترکیبات عمده در اسانس

 

گیاه درمنه کرمانی ارتفاعات تفتان شامل 1و8- سینئول (55/56 درصد)، برنئول (28/5 درصد)، جرانیل پرپیونات (05/4 درصد)، کامفور (48/4 درصد) و بتا- توجون (84/2 درصد) بودند (Sardashti and

Pourramazani Harati, 2012).    در تحقیق دیگري اثرات ضدمیکروبی اسانس گیاه درمنه کرمانی با روش HPC[1] بر روي آب شهري مورد مطالعه قرار گرفت و نتایج نشان داد که اسانس گیاه درمنه کرمانی با حداقل غلظت مهاري 2/0 میلی لیتر می تواند 10 میلی لیتر آب شهري را از وجود هرگونه میکروارگانیسم عاري سازد (Pourramazani

Harati and Ganjali, 2012).     هدف از انجام این تحقیق، شناسایی ترکیبات اسانس گیاه درمنه کرمانی و بررسی خواص میکروبی آن و شرایط استفاده از این گیاه و اسانس آن در صنایع دارویی و بهداشتی می باشد. 

 

مواد و روش ها 

این مطالعه تجربی از آذرماه سال 1390 با جمع آوري گیاه درمنه کرمانی پس از زمان گل دهی گیاه از ارتفاعات 1800 تا 200 متري فاریاب در شمال کهنوج در منطقه جنوبی استان کرمان آغاز شد، لازم به ذکر است نمونه هاي گیاهی به طور تصادفی انتخاب شدند.

سپس گیاه هاي جمع آوري شده به آزمایشگاه شیمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج منتقل گردید و پس از تایید نام علمی Artemisia kermanensis توسط کارشناسان گروه علوم تجربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج و گروه کشاورزي دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، در محیط آزمایشگاه و به دور از تابش مستقیم نور خورشید در دماي 35 درجه سانتی گراد به مدت پنج روز نگهداري شد تا بخشی از آب موجود در آن تبخیر شود، میزان آب باقیمانده تقریباً باید درصد 20 وزن نمونه گیاهی باشد، نمونه هاي گیاهی پس از خرد شدن آماده اسانس گیري گردید.

از آنجا که در تحقیقات پیشین مشخص شده که گونه هاي گیاه درمنه معمولاً داراي درصد قابل توجهی اسانس می باشند به منظور اسانس گیري از دستگاه کلونجر و به روش تقطیر با آب استفاده شد. مقدار 50 گرم از پودر گیاه به مدت 3 ساعت در دماي Co90 مورد اسانس گیري قرار گرفت و سپس با استفاده از سولفات سدیم خشک اسانس حاصل آبگیري شد و در ظروف مخصوص نگهداري اسانس جهت تعیین ترکیبات موجود در اسانس با استفاده از دستگاه GC-MS به دانشگاه آزاداسلامی واحد کرمان منتقل گردید.

نمونه هاي آماده شده به دستگاه کروماتوگرافی گازي تزریق شد و مناسبترین برنامه ریزي دمایی ستون براي جداسازي کامل ترکیب هاي تشکیل دهنده اسانس و تعیین شاخص بازداري هر ترکیب محاسبه گردید. سپس اسانس به دستگاه گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنج جرمی نیز تزریق و طیف جرمی ترکیبات بدست آمد. شناسایی ترکیبات اسانس با استفاده از شاخص بازداري و بررسی طیف هاي جرمی هریک از اجزاي متشکله اسانس و مقایسه آنها با طیف هاي مرجع انجام شد.

براي شناسایی ترکیبات موجود در اسانس ها از دستگاه GC-MS دانشگاه آزاداسلامی واحد کرمان ساخت شرکت Shimadzu ژاپن مدل GC-17A&MS

– QP5050 استفاده شد. ابتدا یک استاندارد 6 تا 27 کربنی تزریق و پس از آن نمونه مجهول در برنامه جداگانه 3 تا 4 بار تزریق گردید. ستون دستگاه از نوع HP-5MS به طول 60 متر می باشد که گاز حامل هلیم با سرعت جریان 1 میلی لیتر بر دقیقه از آن می گذرد.

در برنامه ریزي دمایی، دماي ابتدایی ستون 50 درجه به مدت 5 دقیقه ثابت ماند و سپس دما با سرعت

 

C/mino4 افزایش یافت تا به دماي نهایی Co270برسد.

میزان فعالیت ضد میکروبی اسانس گیاه درمنه کرمانی در برابر باکتري هاي سالمونلا تیفی، ایسچرچیا کولی و استافیلوکوکوس آرئوس به روش رقت آگار سنجیده شد. اسانس هاي موجود با نسبت 1:4 در بافر با 6=pH، رقیق و استریل شدند. سپس میزان فعالیت ضد باکتریایی آنها در میکروپلیت هاي 96 خانه اي استریل مورد اندازه گیري قرار گرفت براي این منظور به کلیه چاهک ها میزان µl100محیط مولرهینتون براث افزوده شد. سپس در چاهک هاي ردیف اول میزان µl100 از اسانس افزوده گردید. پس از همزنی µl100 به چاهک بعدي اضافه شد و این روند تا چاهک 10 ادامه یافت. به این ترتیب رقت هاي دوتایی در دامنه غلظت µl10050 -09/0 در چاهک ها ایجاد گردید. در انتها به کلیه چاهک هاي ردیف هاي 11-1 میزان µl100 باکتري تنظیم شده با کدورت معین اضافه شد، به طوریکه غلظت باکتري در چاهک CFU/ml 108×2 بود. براي قارچ هاي کاندیدا آلبیکانس و آسپرجیلوسنیجر نیز به روش رقت آگار حداقل غلظت مهاري اندازه گیري شد (عباسی و منصوري، 1387). همپنین ردیف 11 به عنوان کنترل رشد باکتري (کنترل مثبت) و ردیف 12 به عنوان کنترل استریل بودن محیط (کنترل منفی) در نظر گرفته شدند. پس از 24 ساعت حداقل غلظت مهاري که در آن هیچگونه رشدي مشاهده نشد به عنوان حداقل غلظت مهاري در نظر گرفته شد.کلیه آزمایش ها سه مرتبه تکرار شدند   (2008 Rex et al.,). مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون دانکن انجام شد.

  نتایج

اسانس گیاه درمنه کرمانی (A.kermanensis) برداشت شده از ارتفاعات کهنوج در آذر ماه سال 1390به روش تقطیر با آب و با راندمان درصد 82/1 استخراج شده و با استفاده از تکنیک GC-MS تجزیه گردید. این اسانس شامل 41 ترکیب می باشد.

 

 

جدول 1. درصد ترکیبات شناسایی شده در اسانس اندام هاي هوایی گیاه درمنه کرمانی، جمع آوري شده در آذرماه 1390

ردیف                                          ترکیب            درصد ترکیب ضریب کوتس
 1 Bicyclo[3.1.0]hex-2-ene  0.26  922
 2 alpha-Pinene  0.91  934
 3 Camphene  2.28  952
 4 Sabinene  0.19  974
 5 beta-Pinene  0.33  980
 6 Pyridine  0.59  993
 7 alpha-Phellandrene  1.21  1005
 8 3-Carene  0.64  1011
 9 alpha-Terpinene  1.94  1018
 10 p-Cymene  1.37  1026
 11 beta-Phellandrene  1.67  1031
 12 1,8-Cineole  26.93  1041
 13 gamma-Terpinene  2.68  1059
 14 Artemisia ketone  0.41  1062
 15 alpha-Terpinolene  1.21  1084
 16 Filifolone  0.51  1088

 

  • beta-Thujone  37           1115
  • alpha-Thujone 52           1119
  • Chrysanthenone  98       1123
  • Camphor  97           1143
  • Nerol oxide  20           1153
  • Borneol  47           1165
  • 3-Cyclohexen-1-ol  24       1178
  • 4-Ethylbenzaldehyde  19       1192
  • alpha-Terpineol  77       1207
  • Bicyclo[3.1.1]hept-2-ene-2-methanol  42       1233
  • Cyclohexanone  71       1247
  • Piperitone  47           1272
  • Bicyclo[3.1.1]hept-2-en-4-ol  94           1282
  • Bornyl acetate 48           1285
  • Promecarb  23           1296
  • Methyl cinnamate  23       1300
  • 4-Iodo-2,6-dioxa-adamantane  24           1329
  • Methyleugenol  84       1401
  • cis-Davanone  98           1586
  • Isohexadecane  39       1600
  • 2-Fluoro-4-methylanisole 23           1611
  • Cyclopropazulen-7-ol  17       1620
  • Ethyl methyl ethylphosphonate  16       1637
  • Mercaptoacetic acid  22       1642
  • Methyl jasmonate  43       1647

 

 

طبق جدول 1، ترکیبات عمده شناسایی شده در اسانس گیاه درمنه کرمانی 1 و 8- سینئول (93/26 درصد)، کامفور (97/16 درصد)، آلفا- توجون (52/7 درصد)، برنئول (47/7 درصد) و آلفا- ترپینئول (77/5 درصد) بودند.

از مجموع کل ترکیبات شناسایی شده توسط

دستگاه GC-MS، 60/70% از ترکیبات اسانس را ترپنوئیدهاي اکسیژنه تشکیل می دهند. از سویی اثرات ضدباکتریایی و ضدقارچی اسانس با تعیین حداقل غلظت مهاري بر روي پنج میکروارگانیسم به روش رقت آگار اندازه گیري گردید و حداقل غلظت مهاري براي میکروارگانیسم هاي استافیلوکوکوس آرئوس (µg/ml4)، سالمونلا تیفی (µg/ml32)، ایسچرچیا کولی (µg/ml32)، کاندیدا آلبیکانس (µg/ml8) و آسپرجیلوس نیجر (µg/ml4) بودند.

 

بحث

نگاهی اجمالی به نتایج بدست آمده در این مطالعه، نشان می دهد که ترکیب شیمیایی اسانس استخراج شده از اندام هوایی گیاه درمنه کرمانی، از نظر اجزاي اسانس با اسانس اندام هوایی درمنه در سایر مناطق کشور تفاوتهایی دارد. اسانس گیاه درمنه کرمانی ارتفاعات فاریاب در منطقه کهنوج از جنوب کرمان با بازده 82/1 درصد استخراج شد که در مقایسه با بازده استخراج براي گیاه درمنه کوهی ناحیه گرمسار سمنان با 84/0 درصد، درمنه سفید منطقه

 

احمد آباد با 83/0 درصد و حتی درمنه دشتی مناطقاطراف دامغان با راندمان استخراج 02/1 درصد، بازده استخراج آن به طور چشمگیري بالاتر بوده است (2002 Sefidkon et al.,). همچنین بازده استخراج اسانس اندام هاي هوایی گیاه درمنه کرمانی فاریاب با وجود اختلاف در ترکیبات تا حدودي با بازده اسخراج گیاه درمنه کرمانی ارتفاعات تفتان سیستان و بلوچستان با بازده استخراج 87/1 برابري می کند (2012 Sardashti and Pourramazani Harati,).    از سوي دیگر بر طبق نتایج بدست آمده از جدول 1، 1و8- سینئول، 93/26 درصد از کل اسانس گیاه درمنه کرمانی را شامل می شود که در مقایسه با مقدار 1و8-سینئول اسانس درمنه دشتی با 1/11 درصد و اسانس گیاه درمنه سفید با 5/6 درصد و اسانس درمنه کوهی با 3/8 درصد مقدار قابل توجهی می باشد و شاید به دلیل وجود درصد قابل ملاحظه اي از این ماده نسبت به گونه هاي فوق بتواند اثرات ضد میکروبی بهتري نیز از خود نشان دهد که با نتایج Sefidkon و همکاران( 2002) مطابقت دارد.

با این حال مقدار 1و8- سینئول اسانس درمنه کرمانی فاریاب از مقدار 1و8- سینئول اسانس درمنه کرمانی ارتفاعات تفتان در بلوچستان ایران با درصد تشکیل 55/56 درصد از کل اسانس گیاه به طور چشمگیري کمتر می باشد.

این اختلاف در درصد تشکیل مواد مؤثره اسانس ها و حتی راندمان استخراج اسانس در نقاط مختلف می تواند ناشی از تفاوت هاي آب و هوایی از جمله میزان رطوبت و میزان تابش نور در نقاط مختلف باشد زیرا این عوامل به نوبه خود می توانند باعث کاهش یا افزایش میزان تنفس و فتوسنتز در گیاهان و در نتیجه تغییر در نوع و میزان ترکیبات ثانویه شوند. در گزارشی تأیید گردید میزان اسانس گیاهان تحت شرایط نور اضافی بیشتر از گیاهان تحت شرایط نور معمولی است و بیوسنتز اسانس بستگیزیادي به رژیم هاي نوري دارد. ( Letchamo and

(Gosselin, 1995

وجود درصد بالاي ترکیبات ترپنوئیدي اکسی ژنه (درصد60/70) در اسانس گیاه درمنه کرمانی و همچنین درصد بالاي ترکیبات شناخته شده اي مانند 1و8-سینئول (درصد 93/26) و کامفور (درصد

97/16) نشان می دهد که این اسانس می تواند خواص آنتی میکروبی و آنتی اکسیدانی از خود نشان دهد. با توجه به اینکه در سال هاي اخیر، مقاومت در پاتوژن هاي انسانی افزایش یافته و مقاومت به چند دارو در میکروارگانیسم هایی نظیر استافیلوکوکوس اورئوس و کاندیدا آلبیکانس مشاهده شده است و سبب مقاومت این میکروارگانیسم ها نسبت به انواع آنتی بیوتیک ها و ضدقارچ هایی نظیر بتالاکتام ها، ماکرولیدها و آمفوتریسین ها می شود ( Ahmad and

.(Beg, 2002

علاوه بر آن، عوارض جانبی بعضی از داروهاي شیمیایی براي انسان بسیاري از محققان را بر آن داشته تا به دنبال کشف ترکیب هاي طبیعی مؤثرتر باشند. با توجه به اثربخش بودن اسانس درمنه کرمانی بر قارچها و باکتري هاي ذکر شده، لازم است مطالعات بیشتري پیرامون اثربخشی این اسانس بر سویه هاي بالینی میکروبی انجام شود و توانایی آن در مدل حیوانی ارزیابی گردد.

نتایج بدست آمده از آزمایش هاي ضدمیکروبی به روش رقت آگار بر روي اثرات ضدباکتریایی و ضدقارچی اسانس گیاه درمنه کرمانی بر روي پنج میکروارگانیسم نشان داد که اسانس این گیاه تاثیر ضد میکروبی بالایی روي باکتري استافیلوکوکوس آرئوس و قارچ آسپرجیلوس نیجر دارد که با نتایج به دست آمده از تجزیه اسانس گیاه درمنه کرمانی با روش  GC-MS به طور کامل مطابقت دارد. همچنین از آنجا

 

که در تحقیق دیگري اثرات ضدمیکروبی اسانس درمنه کرمانی بر روي آب شهري به اثبات رسیده است

.(Pourramazani Harati and Ganjali, 2012)

  نتیجه گیري نهایی 

با جمع بندي نتایج مطالعات گذشته با تحقیق حاضر می توان نتیجه گرفت ممکن است بتوان از این گیاه به عنوان یک گیاه دارویی با اثرات ضدمیکروبی استفاده نمود و شاید اسانس آن بتواند در صنایع غذایی، بهداشتی و دارویی مورد استفاده قرار گیرد.

  منابع

پوررمضانی هراتی، م( .1389). بررسی کمی و کیفی اسانس هاي دو گونه گیاهی درمنه تفتانی و درمنه کرمانی ناحیه تفتان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان. صفحات 20-15.

شافعی، م.، شریفان، ا. و آقازاده مشگی، م( .1389).

شناسایی ترکیبات شیمیایی اسانس کاکوتی و یررسی اثر ضد میکروبی آن بر روي کلویورومایسس مارکسیانوس. مجله علوم غذایی و تغذیه. سال نهم. شماره 1. صفحات 107-101.

عباسی، ث. و منصوري، ش( .1387). صحت تشخیص آزمایشگاهی و آنتی بیوگرام باسیل هاي گرم منفی به صورت روتین در مقایسه با روش هاي استاندارد در کرمان. فصلنامه میکروب شناسی پزشکی ایران. سال دوم. شماره 2.

صفحات 54- 49

گنجعلی، ا( .1388). تعیین ترکیبات و مطالعه ضد میکروبی سه گونه درمنه ناحیه تفتان و تاثیر مواد هیومیکی در کیفیت مواد مؤثره آنها. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.

صفحات 18- 5.

محمودي، ر.، تاجیک، ح.، فرشید، ا.ع.، احسانی ،ع.، زارع، پ. و مرادي، م( .1390). تعیین ترکیبات شیمیایی و اثرات ضد میکروبی اسانس گیاه پونه کوهی علیه باکتري استافیلوکوکوس اورئوس. فصلنامه ارمغان دانش. دوره 16. شماره

  1. 5. صفحات 412- 400.

نگهبان، م. و محرمی پور، س( .1386). کارآیی اسانس دو گونه درمنه بر شاخص تغذیه شپشه آرد. فصلنامه تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. جلد 23. شماره 1. صفحات 34-28.

Ahmad, I.Z. and Beg, A. (2002). Antimicrobial and phytochemical studies on 45 Indian medicinal plants against multi drug resistant human pathogens. Journal of

Ethnopharmacology, 74: 113-123.  

Celiktas, Y.O., Kocabas, H.E.E., Bedir, E.F., Sukan, V.T. and Baser, K.H.C. (2007). Antimicrobial activities of methanol extracts and essential oils of Rosmarinus officinalis, depending on location and seasonal variations. Journal Food Chemistry. 100: 553-559.

Cowan, M.M. (1999). Plant products as antimicrobial agents. Clinical Microbial Review. 12: 564-582.

Kazemi, M. and Akhavani, S. (2009).

Constituents of Artemisia ournefortiana Rchb. Essential oil from Iran. Journal of Applied Chemical Researches 3 (10): 71-75.

Knobloch, K., Pauli, A. and Lberl, B. (1988). Antibacterial and antifungal properties of essential oil components. Journal Essential Oils Research. 1: 119-128.

Letchamo, W. and Gosselin, A. (1995). Variations in photosynthesis and essential oil in thyme. Journal Plant Physiol. 147:2937.

Mahboubi, M. and Farzin, N. (2009).

Antimicrobial activity of Artemisia sieberi essential oil from central Iran. Microbial Journal of Iran. 1 (2): 43 – 48.

Mogimi, J. (2007). Introducing some of pasture species in Iran. Arvan publishing.

Pourramazani Harati, M. and Ganjali, A. (2012). Antimicrobial effect of essential oil

 

of Artemisia kermanensis on water by HPC method. Journal Research in Pharmaceutical sciences. 7(5):s849

Rabie, M., Jalili, A., Azarnivand, H., Jamzad,

  1. and Arzani, H. (2006). Contribution to the Artemisia sieberi (Asteraceae) based on phytochemical studies in Iran. Iran Journal of Botany. 13 (2): 120-127.

Ramezani, M., Behravan, J. and Yazdinezhad, A. (2004). Chemical composition and antimicrobial activity of the volatile oil of Artemisia khorassanica from Iran. Pharmaceutical Biology. 32(8):599Sardashti, A.R. and Pourramazani Harati,

  1. (2012). Chemical composition of the essential oil of Artemisia kermanensis from Taftan aera by GC/MS technique. Journal of

Agriculture and Crop Sciences. 4(9):561563.

Schilcher, H. (1987). Die Kamille. Handbuch, Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft mbh Stuttgart, p.57.

Sefidkon, F., Jalili, A. and Mirhaji, T. (2002).

Essential oil composition of three Artemisia spp from Iran. Flavour and Fragrance Journal. 17: 150-152.

 

Rex, J.H., Alexander, B.D., Andes, D., Brown, S.D. and Sheehan, D.J. (2008). Reference

[1] . Heterotrophic Plate Count

برای دانلود فایل و مطالب مشابه اینجا کلیک کنید